sep8

rieken reportage 400x276 Grootschalig DNA onderzoek Marianne Vaatstra: niet zó uniek; Moordenaar Anneke bekende

NRC Handelsblad had gisteren een bericht over het grootschalig DNA-onderzoek dat wordt gehouden in de zaak van Marianne Vaatstra. Aan 8.080 mannen wordt gevraagd vrijwillig DNA af te staan. Het zijn mannen die tussen de 16 en 60 jaar oud waren op 1 mei 1999, de dag dat Marianne Vaatstra werd vermoord, en die toen in een straal van vijf kilometer van Veenklooster woonden, de plek waar Marianne is gevonden. 

Volgens Lex Meulenbroek, forensisch onderzoeker bij het NFI, is een grootschalig DNA-verwantschapsonderzoek met vrijwillige deelnemers „nagenoeg uniek in de wereld”. Alleen in Polen is de bevolking ooit gevraagd aan een dergelijke onderzoek mee te werken, maar dat was veel kleiner van opzet.

Daar is toch iets raars mee aan de hand. Justitie verwacht dat de dader niet zal meedoen aan de test, het ‘verwantschapsonderzoek’  is meer gericht op zijn familie. Maar er zijn wel vaker ‘gewone’ grote dna-onderzoeken geweest die wel degelijk tot succes hebben geleid. Soms ook niet.

In Frankrijk is het in 1997 gedaan , in het Bretonse dorpje Pleine-Fougères, na de moord op het Britse schoolmeisje Caroline Dickinson. Tijdens een schoolreisje in Bretagne was ze in haar slaap overvallen, verkracht en gewurgd. Alle mannen tussen 15 en 35 jaar uit het in totaal 2000 inwoners tellende dorp deden mee, maar de dader zat er niet bij.

In Engeland werden 5000 mannen op het DNA-matje geroepen voor een dubbele moord op twee meisjes. De laatste was de dader.

In Duitsland werd in 1993 een Amerikaanse soldaat ontmaskerd als de verkrachter en moordenaar van een meisje van twee jaar. Toen waren er 2000 gegadigden.

De bekendste is de Duitse zaak uit 1998, waarbij 16.400 mannen tussen de 18 en 30 jaar, uit de hele regio rond Strücklingen, meededen aan zo’n test. Daarbij werd seriemoordenaar Ronny Rieken ontmaskerd. Weigeren was er niet bij: dan was hij meteen de hoofdverdachte geweest en ongetwijfeld ook ontmaskerd, hij gokte erop of hoopte dat er toch geen match zou uitrollen, dna stond toen nog een beetje in de kinderschoenen.

Zo’n onderzoek had er destijds in Putten moeten worden gehouden, dan was de echte dader meteen opgepakt. Want je kunt wel weigeren, maar het is natuurlijk wel precies bekend wie er weigert. Het belangrijkste is dat er goed wordt gekeken naar wie er op dat moment woonden binnen die bepaalde kring. Wie zijn er, niet al te lang na de moord, verhuisd? Ik neem aan dat de politie in Friesland dat al veel eerder heeft onderzocht, maar misschien ook niet.

Een reportage over dat Duitse onderzoek, ‘het karretje op de zandweg’, staat hier

scheiding teksten5 400x27 Grootschalig DNA onderzoek Marianne Vaatstra: niet zó uniek; Moordenaar Anneke bekende

ron p ad 400x265 Grootschalig DNA onderzoek Marianne Vaatstra: niet zó uniek; Moordenaar Anneke bekende

Bizar verhaal in het Algemeen Dagblad: een medegedetineerde van Ron P. zou met zijn telefoon stiekem gesprekken hebben opgenomen waarin P. een soort bekentenissen aflegt over de moord op Anneke van der Stap uit Rijswijk.

Het proces tegen Ron P. in deze zaak begint maandag. Ron P. is al veroordeeld voor de ‘Puttense moordzaak’. Zoals hierboven betoogd: als er toen een groot dna-onderzoek was gehouden was die hele zaak destijds meteen al opgelost. Het gekke is dat de medegedetineerde weigert die gesprekken af te staan, er zijn alleen wat flarden beschikbaar die hij via internet naar buiten heeft gestuurd. Hij stelt bepaalde eisen, zal wel strafkorting willen. En daar wil justitie niet aan.

Het is een bekend verschijnsel. Voor mijn aanstaande boek over de Haagse onderwereld ben ik ook (een klein beetje) bezig met zo’n zaak. Een bekende crimineel weet waar een slachtoffer van een moord begraven ligt. Hij weet ook wie het gedaan hebben en waarom en hij wilde dat best aan justitie vertellen, maar in ruil voor strafkorting.

Daar wilde justitie niet aan.

Dus is die zaak na al die jaren nog steeds onopgelost en tasten de nabestaanden nog steeds in het duister. Toevallig ken ik die ‘crimineel’ goed, maar die was er jaren geleden al met Peter de Vries over bezig. Zal binnenkort wel een keer iets gaan gebeuren, maar voor het boek zal dat te laat zijn.

Het is verder ook geen grote zaak, het is ook wel bekend wat het motief was en hoe het is gegaan en er waren niet direct heel interessante personen bij betrokken, maar voor de nabestaanden is het toch prettig als zoiets wordt opgelost. Maar strafkorting, dat is alleen weggelegd voor kroongetuigen.

 

16 Reacties

  • Reactie van Bart — 8 september 2012 @ 10:50

    In Nederland zijn er ook al DNA-bevolkingsonderzoeken geweest waarbij de dader meedeed. Dan denk ik aan de omgebrachte weduwe J. Serné uit Sint Philipsland in 2002 en het ‘Emmer wandelvrouwtje’ Van Offeren in 2003.

    Of de dader nu weer mee zal doen, is de vraag. Nu zijn veel meer mensen bekend met het feit dat men met behulp van DNA opgespoord kan worden. Bij het DNA-bevolkingsonderzoek dat nu gehouden wordt is opsporing van de dader echter ook afhankelijk van mannelijke familieleden uit de afstammingslijn van zijn vader. Ik ben zeer benieuwd wat dit gaat opleveren.

    Er wordt ook al gesproken over het toepassen van deze onderzoeksopzet bij de opsporing van de Utrechtse serieverkrachter. Misschien dat er nog andere zaken zijn waarbij zo’n onderzoek kan worden toegepast.

  • Reactie van Peter — 8 september 2012 @ 10:54

    Toch iets wat ik niet begrijp: een medegevangene heeft gesprekken opgenomen met zijn telefoon en weigert die af te staan?????

    Je mag geen telefoon hebben in de gevangenis, dat alleen is al goed voor sancties. Als de man nog gevangen zit (en dat zal wel, anders onderhandelde hij niet) dan moet die telefoon toch ergens bij hem op cel te vinden zijn.

    Flarden die hij via internet naar buiten heeft gestuurd????? Gevangenen hebben geen internettoegang.

    Óf die man zit in een hele vreemde gevangenis, óf het is een broodje aap verhaal

  • Reactie van Peter — 8 september 2012 @ 10:58

    OK, het AD artikel geeft iets meer info. De opnamen zijn klaarblijkelijk via zijn illegale telefoon naar buiten gestuurd (naar een andere telefoon).

    Moet toch een koud kunstje zijn om te achterhalen naar welke telefoon. Uitpijlen en daar dan een inval doen.

    De betreffende gedetineerde sancties opleggen wegens bezit van telefoon en extra aanklagen wegens bemoeilijken van onderzoek.

  • Reactie van Peter — 8 september 2012 @ 12:26

    Ik neem aan dat de streek waar Marianne Vaatstra is omgebracht een vrij hechte gemeenschap is waarbij er veel familiebanden zijn. Het is niet onmogelijk dat het Y-chromosoom waar naar gezocht wordt bij velen voorkomt. Nou dan weet je dat de dader ‘ergens in die groep’ thuishoort.
    Tja, dan wordt het kijken wie er van zo’n mogelijk uitgebreide groep destijds in de buurt was, en nu niet heeft meegedaan.

    Kan ook een andere uiterste, de dader heeft weinig familie, of alleen zussen en zijn vader is al dood en had geen broers. Tja…..

    In de Puttense moordzaak bleek meen ik dat het gevonden sperma aamtoonde dat dat afkomstig was van een ‘familielid’ van Christel. Zo zijn ook de verhalen in de wereld gekomen dat haar broer de dader zou zijn. Het ging hier echter om mitochondriaal DNA -waarmee de moederlijke lijn wordt vastgesteld en klaarblijkelijk hadden Christel en Ron P. in een ver verleden dezelfde vrouwelijke voorouder gehad, net zoals vele anderen in Putten Niet verwonderlijk in een klein Veluws dorp

  • Reactie van De Ziener — 9 september 2012 @ 12:46

    Geloofd nou werkelijk iemand dat zolang na het misdrijf via DNA-onderzoek de dader wordt gevonden?Niemand toch zeker!Ik denk dat ze in die inteeltgemeente het wel weten hoe de vork in de steel zit maar om de pissebedden onder de steen vandaan te krijgen ze eerst de steen moeten optillen c.q DNA-onderzoek.

  • Reactie van Annet — 9 september 2012 @ 14:38

    “Geloofd nou werkelijk iemand dat zolang na het misdrijf via DNA-onderzoek de dader wordt gevonden?Niemand toch zeker!”

    Laten we in ieder geval hopen dat er iemand rondloopt die het op z”n minst toch wat benauwd aan het krijgen is, maar of het ook daadwerkelijk iets oplevert is nog maar de vraag. Zo’n grootschalig DNA onderzoek is zeker geen wondermiddel, toch weet je nooit wat er nog uit gaat rollen en is op voorhand zeker niets uit te sluiten. Eerlijk gezegd zou ik er zeker niet om staan te springen om zomaar vrijwillig mijn DNA af te staan en kan ik mij goed voorstellen dat er mensen zijn die, om welke reden dan ook, weigeren aan dit onderzoek mee te werken met als vervelend gevolg dat je jezelf daarmee nog meer verdacht maakt. Dan is het een kwestie van kiezen tussen twee “kwaden”.
    Ik vind het namelijk een zeer onheilspellende methode, waar ik me allerminst prettig bij zou voelen, maar helaas word je daarbij niet om je mening gevraagd, je DNA is genoeg.

  • Reactie van Janoesh — 9 september 2012 @ 16:34

    In theorie is nog alles mogelijk , in de zaak Vaatstra .
    Als dader zijnde lijkt het me duidelijk , dat je dus niet vrijwillig mee doet aan het DNA-onderzoek.
    Indien de dader nu nog geen wroeging krijgt , krijgt hij het nooit meer.
    Maar als uitgenodigde aan het onderzoek , zou ik dus wel meewerken.
    Het zal je vader , broer , neef , oom of opa , er vanuitgaande van een mannelijke dader , eens zijn die er iets mee te maken heeft.
    Zal je dat , misschien wel als gelovige , weerhouden om mee te doen aan het onderzoek ?
    Ik ga er maar eens van uit dat iedereen deze zaak wil oplossen of bepaalde personen wil uitsluiten.
    Aan alle uitgenodigen hoop ik dat zij hun harten laten spreken en dus meedoen. Het is wellicht de laatste kans om dit te doen.

    Groeten
    Jan

  • Reactie van piet pietersen — 9 september 2012 @ 17:15

    Ik zou mijn dna ook niet afstaan,als er geen redelijke verdenking tegen mij is wens ik niet als verdachte behandeld te worden.Nederland begint echter helaas elke burger als verdachte te zien en dan moet jij maar je onschuld bewijzen,is er eigenlijk wel een wettelijke basis voor zo’n onderzoek,of moet F. Teeven die nog ff schrijven?

  • Reactie van Siem — 9 september 2012 @ 18:27

    Het invoeren van DNA-afname bij de geboorte zou ik prima vinden.
    Het vergemakkelijkt niet alleen het opsporen van eventuele latere daders maar kan ook nog eens erg nuttig zijn bij het opsporen van geschikte donors voor bijvoorbeeld beenmergtransplantaties of andere ernstige ziektes. Dat laatste na contactlegging natuurlijk alleen op basis van vrijwilligheid.

  • Reactie van Pieter — 9 september 2012 @ 19:38

    @ Siem:

    Ik wil niets liever een dader zoals in de zaak Vaatstra worden opgepakt. Maar DNA-afname bij geboorte…aaai.

    Wie zegt mij dat mijn gegevens in goede handen blijven? Het is nu veilig natuurlijk, maar opeens… hebben hackers het systeem gekraakt. Parlementaire enquete!! Opeens komen er allerlei klokkenluiders uit het houtwerk zetten. Hoe kan het, hoe kan het?? … maar voorlopig liggen de gegevens op straat en er zijn altijd mensen of bedrijven die geinteresseerd zijn in dit soort data.
    Maar nu heb ik het over hackers. Joh, het zou mij niet verbazen dat vroeg of laat onze gegevens sowieso beschikbaar worden gesteld. Aan medici bijvoorbeeld. Gaat eerst allemaal onschuldig, maar later gaan we als land bepalen hoeveel mensen er met een verhoogde aanleg voor kanker in de rondte lopen zodat verzekeringen hun risico’s beter kunnen “poolen”, en voor je het weet gaan we nog individueler te werk. Nu misschien ondenkbaar, maar onderschat het (geleidelijke) gepor en gedraai van de mens niet, en zeker wanneer het om geld gaat.
    Trouwens, een beladen argument weliswaar, maar in het verleden zijn databanken ook gebruikt om een bevolking te zuiveren. Nog een reden om heel, heel goed na te denken voordat je tot verplichte registratie overgaat.
    Ten slotte, op het praktisch vlak, het zal je maar gebeuren dat de politie op de plaats van de musdaag een haar van je vinden. Hoe deze haar er gekomen is: geen idee, maar een goed alibi heb je voor die noodlottige dag ook niet. Leg het maar uit.
    Zullen we het gewoon vooralsnog houden bij veroordeelden?

  • Reactie van peter — 9 september 2012 @ 20:36

    Ik zou denk ik mijn DNA niet afstaan. Ten eerste omdat ik de dader niet ben en ten tweede omdat het gevaarlijk is.

    Stel er wordt een moord gepleegd door iemand die in een ver verleden dezelfde voovader had als ik en nou wordt daar een gedeeltelijk DNA profiel veiliggesteld, van het U chromossom wel te verstaan.
    Afijn, dan rol ik dus wel als mogelijke verdachte uit de database.
    Stel dat ik op de dag van de moord ook nog eens toevallig in de buurt ben geweest. Dan wordt het plots al weer wat lastiger.

    Voor de Nederlandse oogkleppenrecherche is het dan al duidelijk dat je schuldig bent en is het alleen lullig dat je niet wilt bekennen, dus wordt je verhoord en verhoord totdat ze je op een kleine tegenstrijdigheid betrappen, of fabriceren ze zoiets.

    Of je dan uiteindelijk vrijgesproken wordt of niet… je hebt dan in ieder geval al gezeten, bent mogelijk je baan kwijt en justitie verklaart dat je ‘verdachte blijft’. Je omgeving denkt ‘waar rook is is vuur’ en mensen die niks van DNA weten maken zich op fora dan boos over dat je wordt vrijgelaten want ‘ze hebben toch zijn DNA’

    Dat het tot selecteren van geschikte donors zou kunnen leiden zoals Siem hierboven suggereert, zou ik al helemaal eng vinden

  • Reactie van Ada — 9 september 2012 @ 22:30

    @ Pieter, Peter, Siem

    Tot voor kort zei ik ook altijd spontaan “ze mogen wat mij betreft DNA vanaf de geboorte vast gaan stellen”. Dit om het simpele feit dat ik veelal van mezelf uit denk en dus ‘als je je aan de wet houdt (wat ik altijd doe, een snelheidsovertreding daargelaten) dan heb je niets te vrezen.
    Maar zoals altijd is voor bepaalde mensen iedere uitdaging op geld er eentje en dus heb ik, na beraad met mezelf, besloten dat ik niet meer achter die stelling kan en wil staan. Dit kan alleen in een super eerlijke samenleving en echt, die hebben we niet. Per zaak dus en dan mogen ze alles van me hebben, onder afspraken. En dan ben ik gul, besef ik. (maar iemand die mn beenmerg kan gebruiken, mn bloed, mn linkernier: welkom!)

  • Reactie van Argus — 12 september 2012 @ 23:26

    Mosterd na de maaltijd, maar dat voorbeeld uit de Haagse onderwereld, gaat dat over het dochtertje van Dick W.?

    Beste Argus,

    Nee, geheel niet. Over een Turk of Surinamer uit Spijkenisse.

    Hendrik Jan

  • Reactie van Maurits de Vries — 14 september 2012 @ 01:48

    Dick Willard; die mag niet ontbreken in Uw nieuwe boek. Van achteren geliquideerd en postuum z’n ogen uitgestoken door z’n Marokkaanse schandknaapjes. Bert L. dacht er nog vandoor tegaan met die 500 SEC, want die stond toevallig op zijn naam. Is hem niet gelukt overigens…

  • Reactie van D. de Jonge — 19 september 2012 @ 17:36

    Vreemde argumentatie. Je zou ook kunnen zeggen dat de nachtwacht niet uniek is. Er werden toen immers wel meer schilderijen gemaakt. Als dit het enige grote verwantschapsonderzoek is tot nu toe dan is het een uniek onderzoek. En bovendien: uniek is uniek. Dus ‘niet zó uniek’ is taalkundig nogal dubbelzinnig… :-)

  • Reactie van FeeX — 5 maart 2013 @ 12:25

    Een jongere broer van de boer uit Oudwoude?
    Of de vermiste 2lingbroer..

RSS feed voor reacties. /

Reageer op dit Bericht



01-Camilleri-468x60-webbanner