
DE OMWEG, DE TELEFOON EN HET BLOEDSPATJE
Op de website geenonschuldigenvast.nl voert opinieonderzoeker Maurice de Hond actie voor Ernest Louwes, de man die veroordeeld is voor de moord op weduwe Jacqueline Wittenberg in Deventer. Hij vindt dat de zaak herziening verdient, omdat er alle reden is om te twijfelen aan de schuld van Louwes. Maar is hier sprake van een gerechtelijke dwaling, waarbij een bloedspatje een cruciale rol speelt, of hebben de Louwes-gelovigen zélf last van de tunnelvisie die ze politie en justitie verwijten?
"Toen ik in 2004 op tv de uitspraak zag, over de man die eerst had vastgezeten, was vrijgelaten en nu wéér gepakt, draaide mijn maag om," zegt Maurice de Hond. "Ik zei daar iets over in een interview en toen kreeg ik een mailtje van een vriend van Louwes. Of hij mij wat informatie mocht sturen over wat er in die zaak allemaal achter de schermen is gebeurd." De Hond las wat hem werd toegestuurd. "Ik dacht: dit geloof ik niet allemaal, we wonen in een rechtsstaat, ik kan me niet voorstellen dat het allemaal waar is. Totdat ik het rapport van de commissie Posthumus las, over de Schiedamse parkmoord. De haren rijzen je te berge als je leest wat er allemaal fout is gegaan. Niet alleen door die tunnelvisie en het aanhouden van de verkeerde dader, maar ook allerlei basale fouten bij de technische recherche. Dat was ook ongeveer wat die mensen zeiden over wat er in Deventer is gebeurd. Als zo'n commissie Posthumus blijft bestaan, dan denk ik: dan moeten ze deze zaak ook maar eens onderzoeken."
Dat er in de Deventer moordzaak veel is misgegaan, staat wel vast, maar betekent het ook dat Ernest Louwes ten onrechte is veroordeeld?
Eerst wat feiten.
Op zaterdag 25 september 1999 wordt weduwe Jacqueline Wittenberg (60) dood aangetroffen in haar woning in Deventer. Ze is met een voorwerp op het hoofd geslagen, gewurgd en met een mes gestoken. Dit moet gebeurd zijn op donderdagavond 23 september. Omdat er geen sporen van inbraak zijn, is het aannemelijk dat ze zelf de deur heeft opengedaan, iets wat ze 's avonds niet deed als er door een onbekende werd aangebeld. Het motief is onduidelijk: er lijken geen spullen verdwenen.
Als het buurt- en familieonderzoek geen verdachte oplevert, komt fiscaal jurist Ernest Louwes (46) uit Lelystad in beeld. Hij was enkele weken voor haar dood aangesteld als executeur-testamentair en zou het beheer krijgen over een stichting ten behoeve van ex-psychiatrische patiënten: Wittenberg zaliger was psychiater. Dat lijkt geen motief voor een moord, maar Louwes maakt zich verdacht door verklaringen over zijn alibi. Hij zegt dat hij om zeven uur die avond bij een cursus in de Jaarbeurs in Utrecht was maar omdat hij het onderwerp niet interessant vond was hij kort na het tekenen van de presentielijst al naar huis gegaan. Hij zou om negen uur thuis zijn geweest. Hij volgt echter een merkwaardige route: hij wil via Amersfoort en Harderwijk naar Lelystad, maar hij rijdt door over de A28 naar 't Harde. Dat is een hele omweg. Zijn verklaring is dat er bij Harderwijk verkeersproblemen waren en dat hij daarom was doorgereden.
Het staat vast dat Louwes die avond om vijf voor half negen met mevrouw Wittenberg heeft gebeld, vanuit zijn auto. Het was een kort gesprek, van 16 seconden. Hij zegt dat hij ter hoogte van 't Harde was toen hij belde. Dat het signaal wordt opgevangen door het basisstation aan de Nieuwstraat in Deventer, hemelsbreed ruim 20 kilometer, en niet door de dichtstbijzijnde mast in 't Harde, is technisch niet goed verklaarbaar. Medestanders van Louwes verwijten de politie onvoldoende onderzoek te hebben gedaan naar ontlastende bewijzen en dat kon alleen binnen zes maanden na dato, daarna waren die gegevens niet meer beschikbaar, maar hoeveel toeval kan een mens verdragen? Eerst die opvallende omweg, dan die zendmast in Deventer.
Wat er vervolgens gebeurt, lijkt op wat er bijvoorbeeld in de Puttense moordzaak en in de Schiedamse parkmoord aan de hand was: het onderzoeksteam meent de juiste verdachte te hebben en alles wordt uit de kast gehaald om het bewijstechnisch rond te krijgen. Dat is logisch: uiteraard moet de politie belastende feiten verzamelen, alleen als er duidelijk ontlastende zaken bewust worden verdonkeremaand en aanwijzingen over andere mogelijke verdachten stelselmatig worden genegeerd, is er sprake van de zogenaamde tunnelvisie. In de Puttense zaak begon de ellende voor Herman Dubois en Wilco Viets ook over onduidelijkheid omtrent hun alibi. Toen ze zich naderhand realiseerden dat ze op de bewuste middag niet in de buurt van de plaats delict waren geweest, was hun vonnis al getekend: "Wie eens liegt, liegt altijd." Louwes legt geen bekentenis af, bij hem is het vooral het rammelend alibi dat hem als serieuze verdachte aanmerkt. In beide zaken is er sprake van een mes. In de Puttense moordzaak duikt een mes op, dat als moordwapen wordt betiteld, maar waarvan duidelijk is dat dit onmogelijk waar kan zijn. Toch houdt de recherche daar heel lang aan vast. In Deventer wordt er een mes gevonden dat via een geurproef aan Louwes wordt gelinkt. Bij de eerste veroordeling in hoger beroep, in Arnhem, wordt dit nog als bewijsmiddel aangevoerd, later blijkt dat er procedurefouten zijn gemaakt bij de proef met de speurhond en verdwijnt het mes van tafel.
Maurice de Hond voert aan dat Louwes bepaalde transacties met geld worden verweten waarbij ontlastende verklaringen van bankpersoneel niet in het dossier blijken te zijn opgenomen. Voor de bewijslast is dat niet echt relevant: het speelde zich af ná het overlijden van de weduwe, Louwes zou wel erg dom zijn geweest als hij in die periode dubieuze verrichtingen had gedaan. Het gerechtshof in Arnhem neemt dit niettemin wel mee bij de veroordeling in hoger beroep.
De rechtbank in Zwolle sprak Louwes in eerste instantie vrij wegens gebrek aan bewijs. De officier van justitie ging in hoger beroep en tot ieders verrassing veroordeelde het gerechtshof in Arnhem Louwes tot 12 jaar. In 2003 besluit de Hoge Raad tot herziening, omdat er twijfels zijn over het moordwapen. In december 2003 komt de zaak dan opnieuw voor bij het gerechtshof in Den Bosch dat inderdaad concludeert dat Louwes niet veroordeeld had mogen worden op basis van het gevonden mes. Wel laat men uitvoerig aanvullend onderzoek doen, onder anderen bij het Nederlands Forensisch Instituut. Ook de telefoongegevens worden nog eens uitvoerig onder de loep genomen. De conclusie is dat Louwes in Deventer moet zijn geweest. De nieuwe gegevens van het NFI zijn nog verrassender: op de blouse van het slachtoffer zijn sporen ontdekt met dna van Louwes. Aan de binnenkant van de kraag is een bloedspatje van hem aangetroffen en op een aantal andere plekken zitten contact- en aanrakingssporen waaruit zou blijken dat hij het slachtoffer wel degelijk hardhandig heeft aangeraakt. Het lot van Louwes is bezegeld. Voor weekblad HP/De Tijd en met name journalist Stan de Jong een bittere pil: het blad had wekenlang in vele pagina's tellende verhalen betoogd dat er sprake was van een gerechtelijke dwaling. De reportages die misdaadverslaggever Peter R. de Vries erover had gemaakt, waren daarbij ernstig in diskrediet gebracht.

Daarna werd het min of meer rustig, totdat Maurice de Hond zich in december 2005 in de strijd mengde en ondermeer een beloning van 10.000 euro uitlooft voor waardevolle tips. Pikant detail is dat De Hond in het kader van diens politieke aspiraties enkele keren contact had met Peter de Vries, die in dezen lijnrecht tegenover hem staat: volgens de misdaadverslaggever is er absoluut geen sprake van een gerechtelijke dwaling. De Vries: "Ik heb Maurice de Hond een paar keer gezegd hoe ik erover dacht, maar ja, hij vindt het nogal interessant, ik heb gezegd: 'Dat moet jij weten, ik denk er zó over.' Louwes had De Vries zelf benaderd vanuit de gevangenis, omdat hij naar zijn zeggen onschuldig vastzat. "De eerste uitzending is neutraal geëindigd, er waren dingen die vóór en dingen die tégen hem pleitten. Ik was niet echt overtuigd van zijn onschuld. Toen kwam HP/De Tijd met een reeks artikelen, waarin ook ik werd aangevallen. Dat hebben ze moeten rectificeren en ook bij de Raad voor de Journalistiek heb ik gelijk gekregen, maar ik heb het toen losgelaten. Alles wat ik er aan zou doen zou toch verkeerd worden uitgelegd, zo van: hij probeert zijn gelijk te halen."
De Vries vindt, na de nieuwe feiten die op de zitting in Den Bosch zijn gepresenteerd, het bewijs nu overtuigend, in tegenstelling tot de medestanders van Louwes. De Vries: "Veel mensen snappen niet hoe veel dingen werken in de praktijk, hoe het nou kan dat ze bij het NFI in eerste instantie dat bloedspoor niet hebben gezien. Toen die blouse de eerste keer binnenkwam, ging het met name om de steekwonden die daarin aangebracht waren, over het mes dat daar doorheen was gegaan. Er zat niet een specifieke vraag bij: onderzoek het op dit of op dat. Achteraf is die vraagstelling onvoldoende geweest, en de techniek met dna was toen nog minder ver. Als je nu in het rapport leest over het bloedspatje op de kraag en hoe dna van Louwes zich vermengd heeft met foundation (make-up) van het slachtoffer, dat vind ik zelf heel overtuigend, zeker in samenhang met alle andere verdachte omstandigheden. In iedere moordzaak blijven onbeantwoorde vragen en ogenschijnlijke tegenstellingen die niet ontzenuwd zijn. Wat je vaak ziet - en dat is wat er hier ook gebeurt - is dat men zich dan vastklampt aan een tamelijk ondergeschikt punt en daar heel erg de klemtoon oplegt: 'Dit is onbegrijpelijk en onverklaarbaar, dit kan niet.' Alsof daarmee de hele zaak wankelt." Zie ook de website van Peter de Vries.
KADER
"Doet u even open?"
Er is een logisch scenario denkbaar. Voor Louwes is het beheer van de Stichting die de weduwe Wittenberg in het leven wil roepen, een leuke klus. Ze heeft hem gevraagd om bepaalde financiële gegevens. Die kan hij telefonisch aan haar doorgeven, maar hij kan net zo goed even bij haar op bezoek gaan, ook al was hij 's morgens nog bij haar geweest. Dat verklaart het telefoongesprekje van 16 seconden, waarin je niet veel meer kwijt kunt dan: "Ik sta bij u voor de deur, kunt u even opendoen?" Tussen de familie van de weduwe en Louwes klikte het niet erg, dat zou aanleiding geweest kunnen zijn voor een heroverweging van de plannen met betrekking tot de stichting. Bij een discussie hierover zou Louwes buiten zinnen geraakt kunnen zijn. In de praktijk komt het wel vaker voor dat keurige huisvaders zich ontpoppen als nietsontziende moordenaars. De Deventer moord heeft alle sporen van razernij. Of Louwes is buiten zichzelf geraakt van woede en frustratie, of het is het werk van een junk of een psychiatrische patiënt. Vooral in die laatste categorie moeten er in Deventer heel wat hebben rondgelopen die de woning van de gewezen psychiater Wittenberg wisten te vinden en die wellicht in staat waren de weduwe ertoe te brengen de deur open te doen.
Het bloedspatje op de kraag doet Louwes definitief de das om. De reputatie van het NFI heeft de laatste tijd nogal wat deuken opgelopen en het lijkt erop dat er verontrustend veel slordigheden worden begaan. Om aan alle twijfel een eind te maken is het goed dat een onafhankelijke instantie de bloedspatprocedure nog eens onder de loep gaat nemen, hoewel: alle twijfel? Wie gelooft dat Louwes onschuldig is - op de wijze van De Hond - laat zich zeker niet door feiten van de wijs brengen.
|
even je huiswerk doen, naast de telefoon van mw. Wittenberg lag een notitie met... jawel het bedrag van
fl 1750.- (een schenking waarover geen belasting over betaald hoefde te worden). Dus niet nu zo kinderachtig doen dat het gesprek over iets anders moest gaan. Het gesprek ging volgens de gegevens van haar telefoon ook 10 minuten terug in de tijd. Ook een handigheidje van Ernest zeker.
Geplaatst door: maria | 14 maart 2006 om 16:08