Op maandag 6 maart 2006 rijdt de 61-jarige Dirk Hekman vermist om vijf uur 's morgens van zijn huis in Emmerhout naar het kantoor van Hekman Bedrijfsadviezen in Emmen. Waarom zo vroeg? Zijn familie zegt later dat hij wel eens vaker vroeg naar zijn werk ging, maar dat blijft wat onduidelijk. De politie neemt de verdwijning niet al te serieus. Hekman is met zijn auto weggereden, hij heeft zijn paspoort bij zich, er is niets dat op een misdrijf wijst en het traject van huis naar kantoor voert niet langs een gevaarlijk water. Uiteraard maakt zijn gezin zich ongerust. Zijn vrouw kan zich niet voorstellen dat hij zelfmoord heeft gepleegd en evenmin dat hij zomaar vrijwillig weg zou blijven.

Het duurt lang voor er meer over bekend raakt. De landelijke media doen er niets aan, er komen alleen wat berichten in de lokale pers en in het Nederlands Dagblad, een christelijke krant. Hekman is lid van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) van Emmen. Dat is niet direct een 'zwartekousenkerk', maar Hekman zelf zat wel aan de zwar(t)e kant: hij was actief in een fundamentalistische stroming. Hij had zich daar nog niet officieel bij aangesloten, maar hij behartigde wel de financiële zaken.

Duivels dilemma

Het blijkt dat Hekman voor een duivels dilemma stond: hij gold als een onkreukbaar, rechtlijnig man. Bij de rechtbank in Assen trad hij meermalen op als getuige-deskundige in financiële zaken. Wat bijna niemand wist was dat hij er zelf een enorme puinhoop van had gemaakt door riskante beleggingen, die helemaal verkeerd waren afgelopen. In 2002 zou hij zo'n 3 miljoen euro zijn kwijtgeraakt. Dat was geld van klanten. Hij probeerde met leningen de gaten te dichten, maar dat mislukte ook. Het zwaard van Damocles kwam steeds dichter bij zijn keel. Wat kon hij doen? Alles opbiechten en temidden van zijn geloofsgenoten de schande dragen? Elke zondag zijn schuldeisers in de ogen kijken? Zijn broeders en zusters vond hij te licht in leer en leven, hij zwoer bij de radicale koers van een groep 'verontrusten' - een bonte verzameling van lichtelijk sociaal gehandicapte figuren die zich verenigd hebben onder de naam Reformanda. En uitgerekend hij had de boel jarenlang in de maling genomen, al zal wellicht niemand hem van boze opzet en zelfverrijking verdenken. Zelfmoord is voor iemand met zijn achtergrond en opvattingen geen optie, dus bleven er twee mogelijkheden over: biechten of vluchten.

Vluchtgeld

Er is nog veel onduidelijk. Het faillissement van zijn accountantspraktijk - dat in de eerste week van mei werd uitgesproken - was aangevraagd door klanten, bij wie hij in totaal zo'n acht ton had geleend. Wat er met dit geld is gebeurd, is niet bekend: er is een kans dat hij dit heeft opgenomen om te kunnen vluchten. Het is in elk geval niet geïnvesteerd in het bedrijf. Verder is er nog een schuld van een ton aan de belastingdienst. Ook is nog niet zeker of Reformanda er financieel zonder kleerscheuren afkomt: Hekman was vanaf de oprichting tot ongeveer vijf jaar geleden penningmeester.
De vrouw van Hekman heeft ontbinding van de huwelijkse voorwaarden aangevraagd, om te voorkomen dat zij verantwoordelijk wordt gesteld voor de schulden. Het is de vraag of dat zomaar kan. Zij gaat - ook in materieel opzicht - sowieso een zware tijd tegemoet: de vaste lasten lopen wel door, wie gaat dat betalen?

DE VERDWIJNING VAN AD E.

Over de problemen waarmee achterblijvers van vermissingen te maken kregen, maakte ik in 1995 een reportage. Er is er één bij die veel lijkt op de zaak-Hekman: de verdwijning van Amsterdammer Ad E.

'Ik weet niet of we mekaar nog zullen zien,' zei Ad E. tegen zijn vrouw Renee, toen hij op een ochtend in juni 1993 in Amsterdam van huis ging. Renee: 'Ik dacht dat hij bedoelde dat hij niet wist of hij tussen de middag al thuis zou zijn, voordat ik zelf weg moest. Achteraf...'
Ad E. had een eenmans adviesbureautje. Hij had die ochtend een afspraak in Zeist. Toen hij 's avonds niet terugkeerde, belde Renee met een broer van Ad, met wie hij wel eens bridgete. Maar de broer was niet thuis. Pas de volgende morgen bleek dat hij daar niet was geweest. Renee belde de politie. 'Dat is eigenlijk de reden dat ik dit verhaal vertel. Je loopt tegen een muur op. "Het zal zo'n vaart niet lopen," was het eerste dat ze zeiden. Ze wilden de vermissing dan wel op de telex zetten. 'Als we 'm toevallig bij een verkeerscontrole tegenkomen, houden we hem wel aan.' Via een ander kanaal hoorde ik dat zijn vermissing pas drie dagen later op de telex stond, maar de auto stond er niet bij. Foutje.'

Symptomen

Intussen was duidelijk geworden dat Ad in financiële problemen verkeerde. 'Hij was de laatste tijd wel druk en zenuwachtig geweest, maar ik heb dat niet herkend als symptomen. Het bleek dat hij schulden had. De inkomsten van het adviesbureau waren sterk teruggelopen. De belasting zat achter hem aan en hij had een alimentatieclaim van zijn ex-vrouw gekregen, buiten alle proporties. Het bleek dat er ook al deurwaarders langs waren geweest, maar daar wist ik niets van. Ik denk dat hij zich tegenover mij groot wilde houden. Wat helemaal niet nodig was geweest, ik heb zelf een goede baan, we hadden ons best kunnen redden. De politie maakte zich nog steeds niet druk. Ik zei: "Ga nou achter die auto aan!" maar ze deden niks.

Kofferbak

Zes weken later werd de auto toevallig aangetroffen bij het station in Amersfoort. Ik moest hem zelf maar gaan halen, de politie vond het niet nodig enig onderzoek te verrichten. Achterin de kofferbak lag zijn attachékoffer, met al zijn papieren. Toen wist ik dat het helemaal fout zat. Ik had het niet meer. Ik heb de politie weer gebeld. Er kwamen twee rechercheurs. Ze wilden de koffer wel even bekijken. 'Er is niks aan de hand met die koffer,' was hun conclusie. Naar de auto hebben ze helemaal niet gekeken. 'Hij heb so een nieuw paspoort, mevrouw, dat heb niks te betekenen,' en blablabla.

Te duur

Twee weken later zou er een opsporingsbericht op de televisie komen, maar dat ging niet door. 'Den Haag' had het onderwerp afgewezen. Het was niet ernstig genoeg, zei een meisje van het politiebureau. En het was te duur, het kost 20.000 gulden per uitzending. Ik zei: 'Dan heb jij je verhaal niet goed gedaan!' Je krijgt telkens andere mensen aan de lijn, je loopt met je kop tegen de muur. Half augustus kreeg ik weer een telefoontje: 'Mevrouw, uw man ligt boven op de stapel.' Weer een nieuwe Mavo-dropout die zich met 'de zaak' bezig ging houden.

Wilde zwijnen

Eind november is hij gevonden, op het terrein van Staatsbosbeheer, in de bossen bij Ugchelen. Tijdens een jachtpartij, waarbij op wilde zwijnen werd gejaagd, vlogen een paar honden de struiken in. Daar lag hij, met een plastic zak om zijn hoofd. Hij heeft in die buurt vroeger op school gezeten. Er is ook nog sprake van geweest dat er misdaad in het spel zou zijn, in diezelfde periode waren daar in de omgeving ook de lijken van twee Joegoslaven gevonden. Maar ik denk eerder dat het zelfmoord was. Wat mij het meest steekt is dat je zelf niets kunt doen, de politie is de aangewezen instantie om te gaan zoeken, maar die doet niets. 'Iedere volwassen Nederlander heeft het recht zijn snor te drukken,' dat soort teksten krijg je te horen. Als ze iets meer moeite hadden gedaan, had het ons waarschijnlijk een half jaar ellende gescheeld. Dit gun ik niemand. En dan ben ik nog blij dát hij gevonden is. Daar moet je helemaal niet aan denken, dat je nooit meer wat hoort.'

Schulden

Ad en Renee waren in gemeenschap van goederen getrouwd. De belasting kent geen pardon. Met zijn dood had Ad de schuld nog niet voldaan, zijn weduwe moet de schulden -ten bedrage van vijftig mille- nu zien op te brengen. Na de condoléancebrief van de inspecteur kwamen de deurwaarders. Het aanslagbiljet dat Ad op de ochtend van zijn verdwijning bij zich had, en waarover hij 'na tien uur' kon bellen, was helaas niet spoorloos.