In 1993 woont drugshandelaar Jaap van der Heijden (zie onder achtergronden: Mink Kok 1: de wapens, de deal) aan het Luttik Oudorp 109 in Alkmaar. Het is een grachtenpand in het centrum van de kaasstad en het is er op zaterdagmiddag 10 april een tamelijke drukte van belang. Er zijn veel toeristen en dagjesmensen en qua winkelen laten ook de grachtpandbewoners zich niet onbetuigd.

Hier en daar wordt geklust, men fietst wat, kortom, het is een gezellige drukte zoals we die kennen uit de boekjes van de Soete Suykerbol. Maar, als de verhalen kloppen, zijn er ook heel wat boeven op pad, met hun kerfstok in de aanslag. Er zouden op deze Paaszaterdag zelfs zo'n tien kopstukken uit de Amsterdamse onderwereld zijn afgereisd om van nabij te aanschouwen hoe Van der Heijden uitgerekend op Stille Zaterdag met een oorverdovende klap naar het hiernamaals zal worden gezonden. Er worden namen genoemd als Jules Jie, Mink Kok, Jan Femer, Stanley H., een zekere G., een Van der L.

Vrouw

Achteraf lopen de verklaringen uiteen, maar waarschijnlijk is het een vrouw geweest die deze middag een tasje aan de deur van het pand op nummer 109 heeft gehangen. Slechts enkele minuten later komt Van der Heijden thuis. Als hij bij de deur is, wordt de bom die in het tasje zit van afstand tot ontploffing gebracht. Getuigen zien kort daarna twee Zuid-Europese mannen in een aubergine-kleurige Volkswagen-Golf wegrijden. Deze mannen zijn nooit getraceerd. Een van de andere speciaal afgereisde toeschouwers, Jan Femer, vertelt later aan verslaggever Bas van Hout dat hij daar die middag is geweest, evenals de zojuist genoemde Juul Jie. Probleem is dat geen van beiden hier nader over aan de tand gevoeld kan worden: ze zijn allebei geliquideerd.
Dit verhaal gaat hoofdzakelijk over Mink Kok: hij wordt eind 2004 gearresteerd op verdenking van betrokkenheid bij deze aanslag. Er zijn twee getuigen, Peter D. en Mike V., die verklaringen over hem hebben afgelegd. Het was niet zo'n echte arrestatie: Kok zat nog vast vanwege een wapenvondst in een flat aan de Nachtwachtlaan, in 1999.

Bellen

Op woensdag 29 maart 2006 belt Mink Kok vanuit het Huis van Bewaring in Scheveningen. Hij heeft enkele delen van mijn dagboek opgestuurd gekregen en daar reageert hij op. "Ik zit toch maar een beetje mijn tijd te doden hier natuurlijk, dus ik denk de laatste paar weken: ik ga maar eens een beetje lezen, een beetje bellen. Ik zie af en toe wat dingen staan... Ik heb dat de afgelopen tien jaar maar een beetje over me heen laten gaan, maar ik ga nu toch maar eens bellen en vragen. Ik vind dat allemaal interessant, er staat dan dat er vingerafdrukken van mij op die wapens zijn aangetroffen, dat is voor mij nieuw allemaal."
Ik zeg dat ik dat verkeerd begrepen heb, blijkbaar. Ik ben wel bij de zitting geweest, in de Bunker, waar Mink terechtstond voor die wapenvondst aan de Nachtwachtlaan.
Mink: "Nee, ik neem het je niet kwalijk, de wakkere krant van Nederland is daar mee gekomen, dat er vingerafdrukken van mij op die wapens staan. Voor de beeldvorming is dat pakkend, daar herkent het publiek zich in: Mink, wapens in beslag genomen, vingerafdrukken erop, 1 plus 1 is twee. Maar de feiten liggen natuurlijk anders, zoals eigenlijk met alles als het een zaak van mij betreft. In eerste instantie zijn er alleen vingerafdrukken aangetroffen op een haldeurkast en op een salontafel."

Maar jij bent daar toch binnen geweest?

"Dat heb ik ook nooit ontkend."

Het idee was dat je daar naar die wapens gekeken had.

"Dat is het idee zoals het gepresenteerd is."
Ik had ook geschreven dat in die flat een soort voorraadbriefje gevonden was met het handschrift van Mink Kok erop. Dat klopt ook niet.
Mink: "Bij mijn aanhouding had ik een lijstje bij me met daarop wapens en daarachter prijzen. Ik ben twee keer in die flat geweest. Daar heb ik wapens gezien en dat heb ik ook direct verteld. Alleen: nou is het feit dat de wapens die daar zijn aangetroffen, dat zijn niet de wapens die ik ook in handen heb gehad. Er wás wel een partij wapens in die woning, met een lijstje. Dat lijstje heb ik overgeschreven, dat is later bij mij aangetroffen. Maar de wapens die ik in handen heb gehad zijn niet de wapens die later in beslag zijn genomen. Ik heb ook gezegd: luister jongens, doe het nou slim, leg het bij de rechter neer, ik ben best wel sportief, ik loop nergens voor weg, leg die wapens die ik in handen heb gehad en die ik gezien heb, leg die ten laste. Dan leg je subisidiair die andere wapens ten laste. Daar kan ik me in vinden. Maar goed, je weet hoe ze zijn, ze willen niet op voordracht van mij een zaak beginnen die ik zelf aangeef, hoe het gegaan is, ze hebben daar een beetje hun eigen verhaal van willen maken."

Schroefjes

Tijdens de pro-formazitting in Den Haag, begin maart 2006, over de bomaanslag op Van der Heijden, veegde advocate Adèle van der Plas de vloer aan met de twee getuigen die verklaarden dat Mink Kok de aanslag had laten uitvoeren. Een van de twee is Mike V., over wie zijn eigen moeder vertelde dat het een aardige jongen is die er goed uitziet, "maar hij weet altijd iedereen te bedonderen. Hij praat goed en verzint veel. Als ik hem spreek, weet ik nooit of hij de waarheid spreekt of niet. De laatste keer dat ik hem telefonisch sprak was vorige week. Hij vertelde mij dat de politie hem in het buitenland ging onderbrengen en dat hij daar geld voor kreeg. Ik had toen weer zoiets van: tsja het zal wel weer. Ik denk nog wel eens dat hij twee schroefjes los heeft bovenin."
Deze Mike is op een gegeven moment gaan schrijven met Mink, toen deze in de EBI in Vught zat, in 2000, maar Mink weet helemaal niet wie die Mike is, hij kent hem niet en schrijft in een briefje aan een kennis of die hem uit de droom kan helpen. "Om nu na acht maanden aan hem te gaan vragen, wie ben je eigenlijk, klinkt een beetje belachelijk en ik wil niemand beledigen."
Toevallig had ik de dag vóór het gesprek met Mink over een heel andere zaak contact gehad met advocaat Sjoerd van Berge Henegouwen uit Maastricht. Naar aanleiding van deze dagboeksite kregen we het terloops over Mink Kok en toen bleek dat Van Berge Henegouwen een cliënt had die ook de dupe was geworden van diezelfde Mike V. Mink is ervan op de hoogte. "Dat is die zaak in Alphen aan de Rijn. Ik heb toevallig inzage gehad in die stukken, de dossiers Kaboem en de zaak Zeeslag. Dat is een vergelijkbare zaak. Er is eerst een tasje naar een soort rijwielhandel gebracht, dat is aan de deur gehangen met een explosief erin, ik meen een handgranaat, en maanden later is daar een handgranaat naar binnen geworpen en tot ontploffing gebracht."

Er kwamen allerlei bizarre figuren in dat zaakje voor, allerlei bekende namen ook.

Mink: "Het is een scenario met allerlei onderzoeksrichtingen: bedreiging, oplichting. Mike V. is een figuur die met zoveel mensen problemen heeft omdat hij eigenlijk niks anders gedaan heeft dan mensen oplichten, beliegen en bedriegen. Hij heeft zoveel vijanden gemaakt dat het voor de politie niet voor de hand lag wie er achter zou zitten. Dat was een heel gepuzzel. Er zijn dna-sporen gevonden van een aantal verdachten die door hem opgelicht waren."

Adèle van der Plas heeft dat tijdens de pro-forma zittting niet genoemd.

Mink: "Nee, omdat het niet direct iets met de zaak-Alkmaar te maken heeft."

Maar het is toch wel typisch dat iemand die zelf verdachte is in een zaak met een bomtasje, dat die vervolgens gaat verklaren over iemand anders met een bomtasje.

Mink: "Zal ik je wat vertellen? Weet je dat zes, zeven mensen onafhankelijk van elkaar verklaard hebben dat hij verklaard heeft dat hij die aanslag in Alkmaar gepleegd heeft? Dat staat allemaal in die dossiers."

België

In zo'n telefoongesprek kun je niet op alle zaken uitvoerig ingaan. Wat me ook nog erg interesseert is de betrokkenheid van Mink bij de gestolen Belgische dossiers. Dat zat ongeveer zo. In de jaren negentig zouden Mink Kok en zijn maat Jan Femer honderden politiedossiers hebben gekocht van een Belgische justitiemedewerker, Koen Veeckman, een jurist uit Gent met een vertrouwensfunctie bij de afdeling internationale politiesamenwerking van de toenmalige Algemene Politie Steundienst (APSD) in Brussel. Hij kopieerde dossiers - tegen betaling - voor misdaadorganisaties. De zaak-Veeckman kwam aan het licht toen in november 1997 in het Sint-Pietersstation in Gent een stapel geheime dossiers werd gevonden. Het ging onder meer om informatie over mensen tegen wie een internationaal arrestatiebevel was uitgevaardigd. Bijvoorbeeld over de liquidatie van de Belgische 'xtc-dokter' Danny LeClere, de 'godfather' van de xtc-handel, die in 1993 op de ringweg bij Amsterdam was doodgeschoten. Uit de prints viel op te maken dat Koen Veeckman (41) de bewuste stukken had opgevraagd. Hij was aan cocaïne verslaafd. Zijn vader had de politie al gewaarschuwd, maar desondanks had hij toegang tot alle geheime dossiers van justitie. Zijn belangrijkste afnemer zou - althans volgens de Nederlandse justitie - Mink Kok zijn, die dat zelf overigens ontkent. Toen Veeckman was ontmaskerd, brak er grote paniek uit bij de Belgische politietop. Vermoed werd dat verschillende afrekeningen in Nederland direct te maken hadden met gegevens uit de dossiers, waarin ook stond wie er als politieinformanten aan onderzoeken hadden meegewerkt. Ook de moord op drugshandelaar Jaap van der Heijden, in Alkmaar (10 april 1993), zou hiermee te maken hebben: het bewijs voor zijn 'schuld' zou in het van Veeckman gekochte dossier hebben gestaan.

Bezoek

Ik ben zelf in december 2001 met mijn Belgische misdaadcollega José Masschelin bij de ouders van Veeckman geweest, in het dorpje Nazareth. Zijn vader is een gewezen beroepsmilitair (chirurg in het leger). We hebben de ouders even gesproken, maar ze waren bepaald niet van zins enige informatie te verstrekken. Anno 2006 is het onderzoek naar Veeckman nog steeds niet afgesloten, het verhuist elke keer, de Belgen zitten er zwaar mee in de maag. Veeckman heeft in 1997 een paar maanden vastgezeten. Het dossier bevindt zich nu bij het federaal parket in Brussel. Veeckman zou via een schoolkameraad contact gezocht met Mink Kok, die op dat moment in Spanje was om er een kledinglijn op te zetten. Veeckman zou Mink Kok in Spanje hebben bezocht en hij zou hebben toegegeven dat hij jarenlang documenten aan Kok had verkocht. Zelfs toen hij in de gevangenis zat, was hij gewoon doorgegaan met zijn handel: hij stuurde zijn vriendin Nathalie G. op pad. Toen dat bekend raakte, werd zij ook aangehouden.

Geheime stukken

Bij huiszoekingen werd ongeveer duizend kilo aan documenten ontdekt. Vier bestelwagens werden ingehuurd om de vracht in beslag te nemen. Er zaten ook geheime stukken bij over internationale undercover-operaties, over de hormonenmafia en over Russische maffiosi. Brussel vroeg in 2000 de Nederlandse justitie om uitlevering van Mink Kok en Jan Femer, maar op een rechtshulpverzoek naar Nederland kwam geen reactie. Op 23 september 2000 werd Femer geliquideerd.
Mink Kok kregen ze wel in handen. Dankzij een internationaal arrestatiebevel werd hij op 30 januari 1998 in Perpignan, bij de Spaanse grens, opgepakt. Acht maanden later werd hij uitgeleverd. Zowel in de Nederlandse als in de Belgische gevangenis kreeg hij bezoek van Fred Teeven. 14 dagen na diens bezoek aan de gevangenis in Vorst was Mink Kok vrij. Hij zou een geheime deal met Teeven hebben gesloten. Dus, als ik hem toch aan de telefoon heb, zeg ik: "Er zijn natuurlijk een heleboel dingen interessant om eens te bespreken. Zo ben ik een paar jaar geleden nog eens bij die ouders van Koen Veeckman geweest...
"Okee, je bent daar weggejaagd, geloof ik?"

Ja, zo ongeveer. Maar die man zou ik nog wel eens willen spreken. Daar heb jij natuurlijk ook geen contact meer mee?

Mink: "Ik moet je eerlijk zeggen: ik ken de man niet eens."

Jij had toch dossiers via hem gekregen?

"Dat is wat er gesteld wordt. Maar dat wordt niet gesteld door die Belgen, dat wordt alleen gsteld door die Nederlanders. Het is ook alleen maar op voordracht van Nederland geweest dat de Belgen mij op de telex hebben gezet. Het was geen Belgisch initiatief. De Nederlanders hebben de Belgen weer op de ouderwetse manier gelubt met: zetten jullie hem maar op de telex, dan zorgen wij wel dat wij de bewijzen krijgen voor die zaak. Toen de Belgen mij eenmaal hadden, vroegen ze aan mij wat ik daar deed. Ik zei: 'Nou, ik weet het niet meer, jullie hebben mij op de telex gezet.' Toen voelden die Belgen zich gelubt, want die Nederlanders lieten hen hangen."
En toen kwam Teeven.
"Dat zat al een beetje mee in de lijn. Maar dat is een lang verhaal, dat komt wel een keer."

Sentaro

Ander onderwerp. Sentaro. Dat zou een AIVD-mol zijn, waarvan nu wordt beweerd dat het Evert Hingst was.

Mink: "Wie of wat Sentaro is... De crux is: is Evert Hingst een AIVD-agent geweest?"

Ja, dat is weer wat anders, het gaat mij erom of het die Jules Jie is.

Mink: "Ik denk dat mensen verbanden zijn gaan maken en proberen te plakken op Sentaro, het is een beetje Cluedo, whodunnit. Ik kan me voorstellen, als je journalist bent, dan zoek je dat natuurlijk uit. Maar je zal daar een bevestiging van moeten zien te vinden en degenen die dat zouden kunnen, die doen dat natuurlijk niet."

Of die zijn dood.

"Als Sentaro Jules Jie zou zijn geweest, zou Jules Jie een AIVD-agent geweest zijn, volgens zeggen, dan zou je de bevstiging bij de AIVD moeten krijgen en die geven daar geen informatie over."

Er zijn misschien ook wel mensen, bijvoorbeeld in jouw omgeving, die dat ook zouden kunnen weten.

"Dat lijkt mij niet iets waar je mee te koop loopt. Dus ik zou je zelf daar persoonlijk niks over kunnen zeggen, omdat ik dat gewoon niet weet en ook niet over iemand ga zeggen. En hetzelfde geldt voor Hingst. Als je dat mij vraagt, weet ik het ook niet. Ik lees het ook alleen maar. Ik heb er natuurlijk inmiddels wel met wat mensen over gehad."
Jij kent hem toch van de universiteit?
"Ik heb vroeger op de universiteit een beetje rondgehangen, ik heb er twee jaar ingeschreven gestaan en ik heb een tijdje gestudeerd daar, ik had daar wat relaties opgebouwd en toen werd ik jaren later een keer met een ambtshalve aanslag geconfronteerd en omdat ik nog wat relaties had ben ik daar toen heengegaan en die hebben mij toen gewezen op die belastingwinkel. Daar kwam ik met hem in gesprek. Dat klikte en toen heb ik hem wat zaken laten doen."
Dan moet Mink ophangen. Er zijn nog tientallen wachtenden achter hem.