(reportage uit Nieuwe Revu d.d. 21 maart 2007)

Als het proces tegen Willem Holleeder op 2 april begint, gaat het alleen over afpersingszaken. Achter de schermen werkt de politie hard aan bewijs voor Holleeders betrokkenheid bij liquidaties. De aandacht richt zich vooral op de moord op Thomas van der Bijl. Vanaf het moment dat daar één verdachte is aangehouden, is er een balletje gaan rollen. Nieuwe Revu ontdekte dat de politie in het geheim in januari 2007 de grenzen van het onderzoek verlegde naar Thailand. Naar de moord op John Mieremet, in november 2005, was vrijwel geen onderzoek gedaan. Waarom toen niet en nu ineens wel? Ik reisde voor Nieuwe Revu naar Thailand op zoek naar het antwoord.

Op woensdagmorgen 2 november 2005 om even voor tien uur rijden John Mieremet en zijn Thaise medewerkster Sukanya de poort van het villapark View Point aan de Chaiyaphruek Road in Bangla-mung uit. Rechtsaf is het een kleine kilometer naar het strand van Jomtien, het rustige deel van de zinderende badplaats Pattaya, maar Sukanya en John slaan linksaf voor een kort bezoek aan het bouwproject Singto Park. Na een paar honderd meter steken z e de brede Sukhumvit Road over, even later de spoorlijn. Driehonderd meter verderop passeren ze een van de vele armoedig ogende eetstalletjes, links van de weg. Op een barbecuevuurtje wordt kip en vis geroosterd en je kunt er wat drinken. Er hangt een bord voor met ‘Pepsi’. Bij het stalletje staat een zwarte Yamaha-scooter stil, met twee mannen. De bestuurder is een jonge Thaise man. De verkoopster ziet hem van dichtbij, hij doet de klep van zijn helm omhoog als hij blikjes cola bestelt. De andere man is voor Thaise begrippen lang, Sukanya zal hem later beschrijven als ‘een type van de Kaukasus’, maar niemand ziet zijn gezicht. Bij het kraampje drinkt hij cola met een rietje, zodat de helm gesloten kan blijven.

Luttele seconden nadat de kleine beige Honda-jeep is gepasseerd, krijgen de mannen bij het stalletje (foto rechts) een telefoontje. Ze stappen direct op de scooter en zetten met redelijk hoge snelheid de achtervolging in. Zevenhonderd meter verderop is de auto met Mieremet linksaf geslagen, een smal weggetje in (foto links). Na tweehonderd meter aan de rechterkant wordt hier het Singto Park gebouwd. Mieremet is een half jaar eerder tamelijk halsoverkop aan dit project begonnen. Bij de ingang is links een kantoortje. Dat is het enige dat al klaar is. Het is hoog, voor de sier, maar erg klein, nog geen twintig vierkante meter. Links staat een bank, rechts een bureau, dat is het zo’n beetje.

Sukanya parkeert de auto aan de weg, tien meter van het kantoor, en blijft achter het stuur zitten. John stapt uit en loopt naar binnen. Zijn komst is niet aangekondigd, dat doet hij nooit. Hij komt en gaat op onverwachte momenten. Ook al heeft hij in Thailand bijna alle beschermende maatregelen overboord gezet, dit patroon zit er nog altijd in. Deze ochtend moet hij even wat papieren ophalen, daarna zal hij met Sukyana – medewerkster van het advocatenkantoor waar Mieremet zaken mee doet – doorrijden naar het Landoffice, voor het aanvragen van vergunningen.

Hans*, de 65-jarige man die het project bouwkundig begeleidt, zit in het kantoortje achter het bureau. Zijn Thaise echtgenote staat schuin achter hem. Als John binnenkomt, praat hij met Hans, maar hij gaat niet zitten, hij is van plan meteen weer te vertrekken. Hij staat schuin achter Hans, op nog geen twee meter afstand. Vervolgens gaat alles zo bliksemsnel dat eigenlijk niemand beseft wat er gebeurt. De scooter met de twee mannen komt aanrijden, de bijrijder stapt af en loopt het kantoortje (foto's rechts) binnen. Hij blijft in de deuropening staan. Iedereen kijkt verbaasd. Hans denkt: ‘Wat onbeschoft, waarom zet die man zijn helm niet af?’ maar voor hij daar iets over kan zeggen, vraagt de man: ‘John?

Dit is precies het moment waar Mieremet bang voor was. Bij de vorige aanslag was hij naar het kantoor van advocaat Evert Hingst gelokt en onder vuur genomen toen hij naar buiten liep. Die aanslag overleefde hij, nu moet zelfs een gewaarschuwd man als hij overdonderd zijn geweest. Misschien had hij een kans gehad als hij meteen de aanval had gekozen of was gaan rennen, maar hij is een fractie van een seconde te laat. Hij maakt een gebaar of geluid waaruit de schutter kan opmaken dat hij John is. De man schiet meteen van dichtbij, nog geen anderhalve meter. Hans valt flauw, John valt tegen de bank. De schutter loopt naar buiten en stapt achterop de scooter. Sukanya ziet hem in de achteruitkijkspiegel van de auto. De scooter rijdt terug naar de grote weg, daar loopt het spoor meteen dood. John leeft nog, Sukanya rijdt nog met hem naar het ziekenhuis, maar onderweg overlijdt hij.

Tot zover is het verhaal duidelijk. Er is niet veel twijfel over wie als opdrachtgever het meest in aanmerking komt: Willem Holleeder. Het was een kwestie van: hij of ik. Een paar maanden eerder was er nog een - mislukte - aanslag op Holleeder gepleegd. Er was niet veel twijfel uit welke hoek dit kwam. Vraag één is: waarom heeft de Thaise politie helemaal niets bereikt in het onderzoek naar deze aanslag?

Vraag twee is: waarom geeft de hoogste politiebaas van Thailand in januari 2007 persoonlijk opdracht aan luitenant-generaal Assawin Kwanmuang van het district Chon Buri om het onderzoek opnieuw op te starten? Daar blijft het niet bij: een delegatie van de Nederlandse politie meldt zich bij liaison Sylvia Harten van het Korps Landelijke Politiediensten in Bangkok. Zij vormt de schakel tussen de Thaise en de Nederlandse politie.

Hun komst veroorzaakt heel wat onrust onder de Nederlanders in Pattaya, maar ook onder zware jongens in Nederland met connecties in Thailand. Uit de vraagstelling blijkt dat er wordt gezocht naar Nederlandse handlangers die bij de extreem goed voorbereide en professionele uitvoering van de liquidatie zijn ingeschakeld. Dat dat zo is, stond voor iedereen wel vast. De opdracht kwam uit Nederland, er moet iemand zijn geweest die goed op de hoogte was van de gangen van Mieremet. De schutter moet van het vliegtuig zijn gehaald en enkele dagen - maar misschien ook wel weken - in Thailand hebben gebivakkeerd. Mieremet was nog maar twee dagen in Thailand, hij was in het weekend teruggekeerd uit China.

Hoe vaak hebben de mannen met de scooter staan posten? Mieremet had een zesde zintuig voor gevaar. Een Haagse kennis die hem drie jaar geleden in Thailand had leren kennen, bezocht Mieremet wel eens in zijn villa in het Belgische Overpelt. "Het was levensgevaarlijk als je met hem meereed, hij reed altijd 180. En als je in de stad aankwam was het vaak: stap effe uit, ik vertrouw die gasten niet." Het moordduo kan onmogelijk dagenlang in de buurt zijn geweest, dat was Mieremet nimmer ontgaan.


De Thaise politie heeft opvallend weinig moeite gedaan om de zaak op te lossen, terwijl er toch enkele duidelijke aanknopingspunten waren. De scooter is ergens gehuurd, de bestuurder is gezien, er is telefoonverkeer geweest, maar er is niets mee gedaan. Een delegatie van de Amsterdamse politie kwam langs. Ze ondervroegen Ferry de Kok, die samen met Mieremet naar Thailand was gegaan en veel met hem optrok, maar daar kwam niet veel meer uit dan dat Holleeder hier achter moest zitten. Verder wordt de administratie meegenomen. Ook daarin worden geen aanwijzingen gevonden.

Het is niet alleen de Nederlandse betrokkenen opgevallen dat de Thaise politie opmerkelijk weinig onderzoek heeft gedaan, ook een Thaise rechercheur die we spreken en die de zaak destijds van nabij heeft gevolgd, verbaasde zich over het merkwaardig snel stoppen van de opsporingsactiviteiten. "Ik zou het dolgraag willen oppakken. Het is wel laat om die sporen na te trekken, maar het kan nog wel. Als we alles op alles zetten, komen we een heel eind."


Terwijl in Nederland de ene crimineel na de andere het loodje legt, ligt in Thailand het onderzoek ruim een jaar lang doodstil. Maar wat is de aanleiding dat er in januari ineens actie wordt ondernomen richting Thailand en dat de Thaise politie op hoog niveau zich met de zaak bemoeit? Het begint met de liquidatie van Thomas van der Bijl, in april 2006. Dat is een haastklus: Van der Bijl zou worden opgenomen in een beschermingsprogramma en zou verklaringen afleggen tegen Holleeder. Er is geen tijd om een professionele huurmoordenaar in te schakelen, de opdracht wordt gegeven aan ‘amateur’ Dwight S., die nog probeert er onderuit te komen, maar omdat twee anderen ook al hadden afgehaakt wordt hij min of meer gedwongen door te zetten.

De uitvoering is trefzeker, maar daar is alles mee gezegd. De politie weet schutter Dwight S. al snel te achterhalen. Hij legt een bekentenis af en vertelt dat hij de opdracht en het wapen in Abcoude heeft gekregen van Fred R., die vergezeld was van ‘een contactpersoon van Holleeder: een Aziatisch uitziende man met een litteken boven zijn linkeroog en een fors litteken van zijn oor naar zijn nek’: Jesse R. In de zomer van 2006 wordt Fred R. door de politie van een camping in Spanje geplukt, in december wordt Jesse R. in Marokko aangehouden.

Er zijn twee sporen die de politie naar Thailand leiden. Als de opdracht voor de moord op Van der Bijl via deze personen is gegaan, dan ligt het voor de hand dat ze ook betrokken zijn geweest bij andere aanslagen die aan Holleeder worden toegeschreven. Mieremet staat dan bovenaan de lijst. Daarnaast wordt vanaf december geregeld de naam genoemd van een man die in het verleden hand- en spandiensten zou hebben verricht voor Sam Klepper en John Mieremet: Sjaak B. Hij wordt als verdachte gezocht, maar is onvindbaar. In het milieu wordt gefluisterd dat hij in Thailand is ondergedoken. Alle gegevens over Sjaak B. worden buiten het dossier gehouden: geen van de advocaten van de betrokkenen in het Holleeder-proces weet waarom hij wordt gezocht: speelde hij onder één hoedje met Fred en Jesse, of juist niet?

Duidelijk is dat het nieuwe onderzoek zich richt op de betrokkenheid van in Pattaya verblijvende Nederlanders die al dan niet direct bij de zaak betrokken zijn. Khan*, een invloedrijke politieman uit Pattaya, bevestigt dat hij van zijn baas de opdracht heeft gekregen zijn ogen en oren open te houden en alles door te geven wat hij van de Nederlanders te horen krijgt. Op hoger niveau wordt het e-mailverkeer getapt, worden alle bankbewegingen in kaart gebracht en wordt het telefoonverkeer onderzocht.

Niet tot ieders genoegen. Zo moest Khan naar een Nederlandse zakenman van onbesproken gedrag, een zekere Stanley, om te vragen waarom hij kort voor de aanslag telefonisch contact had gehad met Mieremet. Dat ging over het huren van een scooter voor Barry, de zoon van Mieremet, die van plan was een paar dagen naar Thailand te komen. Het is verder niet van belang, maar het geeft wel aan dat de politie nu ineens over gegevens beschikt waar men anderhalf jaar lang niets mee heeft gedaan.

Ook interessant is de reactie van kapitein Pirom. Hij is de man die in eerste instantie het onderzoek in de zaak Mieremet deed en allesbehalve voortvarend te werk ging. Inmiddels is hij chef in een ander district. Als we hem te spreken krijgen, vraagt hij nogal nors waarom we bij hem komen, hij heeft er niks meer mee te maken en hij weet niks weet van Nederlandse politiemensen in Thailand.

Dat is merkwaardig: tijdens een congres van de politie in Bangkok deden de verhalen over de activiteiten van de Nederlandse politie uitvoerig de ronde. Het klopt ook niet met wat Khan vertelt: volgens hem had Pirom hem de opdracht gegeven voor het hernieuwde onderzoek. "Hij wil er alles aan doen om de dader te pakken, dat zegt hij ook steeds tegen mij. En ik wil de dader ook pakken!" Khan vindt dat de Nederlandse aanpak maar raar. "Als wij weten wie de opdrachtgever is, pakken we die op en die ondervragen we dan." Met gebarentaal maakt hij duidelijk dat ze daarbij niet zachtzinnig te werk gaan. Overigens gaan de meeste Thaise ingewijden ervan uit dat de berijder van de scooter de operatie niet heeft overleefd: hij vormde de zwakke schakel in het geheel.

De liquidatie van Mieremet is vanuit Nederland geregisseerd en er moeten in Pattaya residerende Nederlandse handlangers bij betrokken zijn geweest. Het nieuwe onderzoek richt zich dan ook vrijwel uitsluitend op Nederlanders. Maar merken ze daar – behalve genoemde Stanley – daar nou iets van? "Nee," zegt Karel*, uitbater van eetcafé in Jomtien, "bij mij zijn ze niet geweest." Dat er iets speelde, was hem niet ontgaan: hij is goed bevriend met politieman Khan, zodoende hoort hij wel eens wat.

Hij is geen vriend van John Mieremet en Ferry de Kok. Eerst nog wel. In 2003 kwamen John en Ferry voor het eerst naar Thailand op vakantie. Mieremet had een bedrijf dat allerlei goederen uit China importeerde naar Europa, naar het bedrijf in Belgie. Dat bestaat nog steeds, zoon Barry runt het nu. Ferry kende Karel nog van vroeger, uit Amsterdam en toen Mieremet aangaf wat projecten op te willen zetten in Thailand leek Karel de aangewezen persoon. Het ging maar even goed, toen ontstond er een zakelijk conflict en sindsdien groetten de heren elkaar niet meer. Als motief om iemand uit de weg te helpen ruimen is het wat mager. Ook andere Nederlandse ondernemers zijn opnieuw tegen het licht gehouden, maar het ziet er niet naar uit dat er iets bruikbaars uit is gekomen.

Een nieuw, grondig onderzoek door de Thaise politie zou veel aan het licht kunnen brengen, maar dat hangt af van luitenant-generaal Assawin: in hoeverre wil hij zijn macht laten gelden? Dat is een beetje de bottleneck: de Nederlanders pakken dit soort zaken niet goed aan. De Thaise politie laat zich door niemand iets gezeggen, als je iets gedaan wil krijgen moet dat uitermate beleefd en correct, via de juiste kanalen, worden aangepakt.

Het is bijvoorbeeld al niet handig om dit soort contacten te laten lopen via een vrouw, Sylvia van Harten in dit geval. Die volgens verscheidene Nederlanders die we spraken ook nog eens tamelijk arrogant is: "Ze gedraagt zich alsof ze de koningin is." Volgens een andere goed ingewijde in de wereld van de Thaise politie en politici en (Thaise) ambassade hebben de Nederlandse politiemensen zich in Thailand tactloos gedragen. Zo is het niet handig om aan een Thaise politieman op hoge toon te vragen: "Waarom zit dit niet in het dossier?"

De moord kán worden opgelost, of het gebeurt is vraag twee. Het is wel duidelijk dat Mieremet in Thailand leefde op een vulkaan. Hij wist dat hij bovenaan de dodenlijst stond. Hij had er een dubbel gevoel over. Volgens sommigen was hij depressief en toch op zijn hoede, aan de andere kant zat hij het terras in Jomtien gerust met zijn rug naar de straatkant. Hij liet zich fotograferen tijdens een bokswedstrijd in Bangkok, samen met Ferry de Kok.

In het telefoongesprek met John van den Heuvel, naar aanleiding van de liquidatie van Evert Hingst, zei hij dat hij ze allemaal had overleefd. In Thailand vertelde hij dat hij het gevoel had dat hij het ging winnen, vandaar die bravoure met die foto. Maar hij zag ook dat hij maar weinig vrienden meer had: de meeste hadden de kant van Holleeder gekozen. En in Thailand leefde hij met de duivel op de hielen, hij was met van alles en nog wat bezig, het ging de anderen allemaal veel te snel. Als er iets van werd gezegd, was het antwoord: "Kun je 't niet bijbenen, ouwe?"

Hij ging 's morgens joggen langs het strand, maar bleef wel op zijn hoede. Hij deed geen buitensporige dingen, dronk niet veel, hij wilde de controle houden. Wel liet hij een tatoeage zetten. De Haagse vrienden hadden hem geplaagd: "Wat ben jij nou voor een crimineel, je hebt niet eens een tattoe." Hij liet er een aanbrengen op zijn schouder: met de R van Ria en de initialen van zijn kinderen.

Er werd hem vaak geadviseerd bodyguards in dienst te nemen, voor zijn beveiliging. Zeker in Thailand is dat voor een habbekrats te regelen. In de kranten wordt Ferry de Kok vaak als lijfwacht aangeduid, maar dat was hij niet. Ferry was er ook niet bij toen de aanslag werd gepleegd: hij zat op het terras van Ons Moeder koffie te drinken. John wilde helemaal niet de hele dag iemand om zich heen, dat vond hij geen leven. Voor zichzelf hield hij er al rekening mee dat het een keer zou gebeuren, dat vond hij niet erg, zei hij, hij vond het alleen vervelend voor zijn vrouw en kinderen.

Het is ook de vraag of het geholpen had. Hoe betrouwbaar is een Thaise lijfwacht? Op die manier haal je het gevaar nog dichterbij. En tegen een zo professioneel uitgevoerde aanslag als die op Mieremet, daar helpen geen tien lijfwachten tegen. Waarschijnlijk heeft hij dat nog beseft in de laatste fractie van een seconde toen die man met de zwarte helm en het onzichtbare gelaat in de deuropening stond en zijn naam noemde.

Het Singto Park

Het Singto Park was een van de onroerend-goed projecten waar Mieremet zich in Thailand mee bezighield. Het werd gefinancierd met geld van Ria. Zij had in 2005 de gokhallen in Amsterdam moeten verkopen in het kader van de wet Bibob: de gemeente verleende geen vergunning meer.

In het park zou een zwembad worden aangelegd en er zouden 24 luxe huizen komen, drie verschillende types, in de prijsklasse van 80 tot 100.000 euro. Na de liquidatie van Mieremet wordt er aanvankelijk doorgebouwd. De woning van projectleider Hans wordt afgebouwd en het is bijna zo ver dat er met het zwembad wordt begonnen, maar dan droogt de geldstroom vanuit Nederland op. Na de moord op John heeft Ria geen zin meer in het project, het park staat nu te koop.