(reportage uit Aktueel, november 2006)

GEEN BORGSOM VOOR EEN DODE

Op 1 oktober 2002 schiet Pascal F. in Utrecht zijn kamerhuurster Nadia van de Ven (25) dood, met hetzelfde wapen waarmee hij in 1995 verzekeringsagent Anton Bussing (31) in Ede vermoordde. Hij is tot levenslang veroordeeld. Dat Pascal zelf blijft ontkennen is voor de nabestaanden van Nadia al moeilijk te accepteren, maar minstens zo stuitend vinden ze de houding van Pascals ouders. "Alles draait bij die familie om geld," zegt Nadia’s moeder, "ze doen er alles aan om Pascal geen schadevergoeding te laten betalen." En de borgsom die Nadia betaalde voor de huur willen ze ook niet teruggeven: ze had een opzegtermijn van twee maanden...

In de vroege ochtend van dinsdag 1 oktober 2002 schiet Pascal F. in een pand aan de Weerdsingel in Utrecht Nadia van de Ven dood. Hij vindt haar lastig, er is de afgelopen weken wat onenigheid geweest over de wasmachine en de droger. Wat er die ochtend in de gang precies is gebeurd, kan alleen Pascal vertellen, en hij doet het niet: hij lijdt aan totaal geheugenverlies voor die dag. Was hij al van plan zijn huurster deze ochtend aan te spreken over de wasmachine, of kwamen ze elkaar op het verkeerde moment tegen?

Om half negen die ochtend is Nadia aan het bellen met een van haar beste vriendinnen. Het gesprek duurt lang, op een gegeven moment zegt Nadia: 'Ik doe even een oortje in, ik ga de was uit de droger halen, dan heb ik mijn handen vrij.' Al telefonerend loopt ze de trap af. Om 7 minuten voor 9 wordt het gesprek op een vreemde manier onderbroken. De vriendin hoort Nadia zeggen: 'Goedemorgen'. Ze hoort 6 of 7 keer een gil, gestommel, geritsel, dan wordt de telefoon uitgezet. De politie gaat ervan uit dat dit het moment was dat het ophield met Nadia.

Pascal is er meteen vandoor gegaan, in de auto van Nadia. Hij klopt aan bij zijn ouders in Amersfoort, die dan nog niet op de hoogte zijn van wat er is gebeurd, maar hem wel meteen 1000 euro meegeven om te kunnen vluchten. Ook als kort daarna duidelijk wordt dat niemand anders dan Pascal de moord kan hebben gepleegd, doen zijn vader en moeder er alles aan om hem uit de handen van justitie te houden, maar niet alleen dat: ze werken ook mee aan allerlei constructies die moeten voorkomen dat Pascal ook maar één cent van de toegekende schadevergoeding hoeft te betalen. "Bij die familie draait alles om geld," zegt Minke van de Ven, de moeder van Nadia. "De vader van Pascal was leraar en is op zijn veertigste afgekeurd. Hij heeft een uitkering, daarnaast is hij huisjesmelker, in totaal moeten zijn panden miljoenen waard zijn. Dat mag blijkbaar allemaal, dat is inkomen uit bezit. Oifficieel huurde Nadia de kamer van de ouders. De 800 euro borgsom die ze moest betalen, weigeren ze terug te geven: er was een opzegtermijn van twee maanden, daar had Nadia zich niet aan gehouden. En ze hadden inkomstenderving."

De rechtbank veroordeelde Pascal tot het betalen van de begrafeniskosten, een claim van 12.218 euro. Het pand aan de Weerdsingel in Utrecht was door Hans F., de vader van Pascal, aangekocht voor rond de 230.000 gulden. Zoon Pascal en hun dochter waren op papier mede-eigenaar, allebei voor één procent, dat schijnt fiscaal aantrekkelijk te zijn. Na de dood van Nadia en het vertrek van Pascal wordt het pand verkocht met een schone winst van ruim 400.000 euro. Eén procent daarvan zou een mooi begin zijn van de schadeclaim. Daarnaast bezit Pascal een pand met een waarde van 200.000 euro. Ruimschoots voldoende om de héle claim te betalen. Maar de ouders steken er een stokje voor. Op het moment dat Pascal in het Pieter Baan Centrum in Utrecht psychiatrisch worden onderzocht, worden alle eigendomsrechten van Pascal overgeschreven, zodat hij op papier niets meer bezit. Minke van de Ven: "En van een kale kikker kun je nu eenmaal niet plukken."

De ouders gedroegen zich vanaf het begin al vreemd. "De kamer van Pascal waar de moord is gepleegd, zat helemaal onder het bloed. Dat hebben die ouders zelf helemaal schoongemaakt. Het zijn echt heel rare mensen. De familie had ook helemaal geen foto van Pascal, de enige foto die er is stond bij het graf van Pim Fortuyn, die heeft de politie moeten gebruiken voor de opsporing."

Pascal was na de moord naar Polen gevlucht. De politie plaatste een peilzender in de auto van zijn vader en constateert dat de ouders in drie maanden tijd drie of vier keer naar Duitsland rijden. Ongetwijfeld om zoonlief geld te brengen. De politie wil hem graag in Nederland aanhouden, om allerlei rompslomp met uitlevering te voorkomen. Dat lukt pas in januari 2003 als ze uit de telefoontaps opmaken dat Pascal naar het gemeentehuis in Gouda moet voor een uittreksel van zijn geboortebewijs. Hij wil in Polen trouwen, daarvoor heeft hij dat papiertje nodig. Daarna had hij nog een afspraak met de notaris om bezittingen op zijn naam te zetten zodat hij in Polen onbekommerd kon leven zonder te hoeven werken. Minke van de Ven: "Een arrestatieteam heeft Pascal aangehouden bij het gemeentehuis in Gouda. Hij zat bij zijn vader in de auto. Het eerste dat zijn vader tegen de politie zei was: ‘We dachten dat Nadia al vergeten was.’ Toen ze gepakt waren, moest vader naar huis bellen om te vertellen dat ze op het politiebureau zaten. Ik hoorde dat zijn vrouw vreselijk tekeer was gegaan omdat ze waren gepakt."

Terwijl Pascal toch echt niet het ideale zoontje was: in Leusden had hij een straatverbod gekregen, hij mocht niet meer in de buurt van het ouderlijk huis komen. Reden: hij had zijn moeder en zus bijna vermoord. Zijn zus had hij met zijn legerschoenen in het gezicht getrapt. Dat was niet het enige: in het pand aan de Weerdsingel had hij zijn moeder ook al een keer bijna gewurgd, met een theedoek. Minke van de Ven: "Met Kerst 2002 was hij al in Nederland bij zijn ouders, twee weken voor hij werd opgepakt. Zijn zus Yvette was toen weg, haar ouders pasten even op haar kinderen. De moeder van Pascal heeft hem toen even de baby van Yvette laten vasthouden. Toen Yvette dat hoorde, was ze woedend. Ze vertrouwt haar eigen broer voor geen stuiver."

Ook de man van Yvette, Marcel, heeft het niet zo op zijn zwager. Minke: "Hij heeft gezegd: ‘Als Pascal vrij komt, vermoordt hij mij."

Dat aan Pascal F. een steekje loszit, is wel duidelijk. Als kind was hij al vreemd, maar na zijn verblijf als militair in Bosnië is het helemaal fout gegaan. In 1995 is verzekeringsagent Anton Bussing zijn eerste slachtoffer. De man zit ’s avonds in zijn auto te wachten om zijn dochter op te halen, als hij dwars door het portierraam wordt doodgeschoten. Van de dader geen spoor, maar als Nadia van de Ven is vermoord, is er een verrassende match: beiden zijn doodgeschoten met hetzelfde wapen, een uit een kazerne in Ede gestolen UZI. Minke van de Ven: "Ik ben bij de staatssecretaris van Defensie geweest. Het is toch te gek voor woorden dat er in vredestijd twee mensen met een gestolen UZI worden vermoord en dat defensie doet alsof er niks aan de hand is? Wat gebeurt er met die jongens als ze in zo’n oorlog terechtkomen. En hoe is het mogelijk dat iemand als Pascal, die voor die tijd psychisch ook al helemaal niet in orde was, ooit door de keuring is gekomen?"

Voor de nabestaanden is het allemaal moeilijk te verkroppen, met name voor Nadia’s zus en haar moeder. De vader van Nadia is in 2003 overleden. Weliswaar aan een ernstige ziekte, maar zijn levensvreugde was na de dood van zijn dochter goeddeels verdwenen. Hij ligt samen met Nadia begraven in Sint Johannesga in Friesland, waar de familie oorspronkelijk vandaan komt. Minke van de Ven: "Ik wil niet de rest van mijn leven alleen nog bezig zijn met het verdriet om Nadia, maar ik gun die Pascal en zijn ouders niet het plezier dat ze de toegewezen schadeclaim niet hoeven betalen. Ik hoor dat ze al uit Leusden zijn gevlucht, ze wonen nu in een riant huis in Nijkerk. Misschien denken ze dat ze van mij af zijn, maar zo gemakkelijk komen ze er niet vanaf."

FRED TEEVEN HELPT

Gewezen crimefighter Fred Teeven staat bij de VVD op de lijst voor de Tweede Kamer. De man die vooral furore maakte als officier van justitie vindt dat er in Nederland veel te weinig aandacht is voor de positie van de slachtoffers. "Het is nog maar sinds kort dat ze een stem hebben in de rechtszaal. En als er een schadevergoeding wordt toegekend, moet de overheid die vast betalen, of bijvoorbeeld 70 procent, als voorschot. Het centraal justitieel incassobureau (CJIB) is heel goed in staat geld voor bekeuringen binnen te halen, dat moeten ze op dit punt ook maar doen. Nu moeten slachtoffers of nabestaanden zelf maar zien dat ze hun geld krijgen, dat zijn vaak jarenlange pijnlijke en slepende procedures, daar moeten we vanaf."