Op 1 oktober 2002 schiet Pascal F. in Utrecht zijn kamerhuurster Nadia van de Ven (25) dood, met hetzelfde wapen waarmee hij in 1995 verzekeringsagent Anton Bussing (31) in Ede vermoordde. Hij is tot levenslang veroordeeld, maar ontkent de moorden te hebben gepleegd. Minstens zo opmerkelijk is de houding van zijn ouders, die hem op alle mogelijke manieren uit de wind proberen te houden en hem altijd de hand boven het hoofd hebben gehouden.
Aanleiding voor dit artikel - een combinatie van verschillende reportages - is het dagboek van maandag 9 oktober 2006.

Utrecht, 1 oktober 2002, een pand aan de Weerdsingel, dichtbij het Centraal Station. Op de begane grond woont Pascal F. Hij is mede-eigenaar van de woning, die per 1 augustus ook is verhuurd aan drie andere jongelui: Patricia, Olaf en aan Nadia van de Ven. Pascal is financial controller bij de ING in Den Haag, maar deze ochtend om half negen meldt hij zich ziek, voor één dag: hij denkt dat hij er de volgende dag wel weer zal zijn. Op dat moment is alleen Nadia nog in het pand. Zij woont op de derde verdieping. Er is de afgelopen weken wat onenigheid geweest over de wasmachine en de droger. De apparaten zijn oud en versleten, Nadia wil haar eigen wasmachine er graag neerzetten, maar ze kan Pascal nergens bereiken. Uiteindelijk weet ze hem op zijn werk even aan de telefoon te krijgen, maar ook dan komt het niet tot een duidelijke afspraak. Nadia neemt contact op met Pascal's vader en ze overleggen dat Nadia haar wasmachine neer kan zetten, de oude droger kan met het vuilnis mee. Als Pascal dit ontdekt, is hij zeer geïrriteerd.

Nadia en zijn in alles tegenpolen. De boomlange, slungelachtige Pascal met zijn babyface kijkt neer op vrouwen: "Ze zijn alleen goed voor seks en achter het aanrecht", zei hij tegen een vriend. Hoewel, vriend: eigenlijk heeft hij geen vrienden, zijn sociale contacten zijn zeer beperkt, bijna iedereen vindt hem vreemd, veel mensen zijn bang voor hem, vinden dat hij machtsspelletjes speelt. Alleen bij zijn ouders kan hij geen kwaad doen: hij is van jongsaf aan op handen gedragen en vooral zijn moeder was 'zeer beschermend' en 'nam het altijd voor hem op', zoals schoolvrienden en familieleden zeggen. Nadia was het tegenovergestelde: ze studeerde 'Medisch-Technische Informatica' aan de Hogeschool van Utrecht, nadat ze twee keer was uitgeloot voor diergeneeskunde. Ze had een druk sociaal leven, tal van hobby's en veel vriendinnen. Ze had enkele jaren een relatie gehad met een piloot, maar daar was begin 2002 een eind aan gekomen.
'Goedemorgen'
Wat er die ochtend in de gang precies is gebeurd, kan alleen Pascal vertellen, en hij doet het niet: hij lijdt aan totaal geheugenverlies voor die dag. Was hij al van plan zijn huurster deze ochtend aan te spreken over de wasmachine, of kwamen ze elkaar op het verkeerde moment tegen? Om half negen die ochtend is Nadia aan het bellen met een van haar beste vriendinnen. Het gesprek duurt lang, op een gegeven moment zegt Nadia: 'Ik doe even een oortje in, ik ga de was uit de droger halen, dan heb ik mijn handen vrij.' Al telefonerend loopt ze de trap af. Om 7 minuten voor 9 wordt het gesprek op een vreemde manier onderbroken. De vriendin hoort Nadia zeggen: 'Goedemorgen'. Ze hoort 6 of 7 keer een gil, gestommel, geritsel, dan wordt de telefoon uitgezet. De politie gaat ervan uit dat dit het moment was dat het ophield met Nadia, dat ze is aangevallen of beschoten. De vriendin belt met de moeder van Nadia, maar ook zij weet niet wat er aan de hand is.
Patroonhuls
De hele dag blijven ze proberen Nadia te bereiken. In het begin van de avond komen Olaf en Patrica, de andere kamerbewoners, thuis. Ze zien bloed in de gang en een patroonhuls. Ze bellen de politie, die het appartement van Pascal openbreekt en Nadia aantreft in een grote plas bloed. Uit de sporen blijkt dat de eerste schoten in de gang zijn afgevuurd, bij de wasmachine. Daarna is Nadia naar binnen gesleept en zijn er nog drie kogels van dichtbij op haar hoofd afgevuurd. De bewoner van het appartement, Pascal, is verdwenen en ook het wapen is weg. Hij is er met de auto van Nadia, een Renault Clio, vandoor gegaan. Rond kwart over negen zien automobilisten op de A27 bij Hollandse Rading de auto van het talud afrijden. De wagen had een lekke band gekregen, Pascal is vermoedelijk de macht over het stuur kwijtgeraakt. Getuigen zien hem weglopen. Pas de volgende dag wordt de link met Nadia gelegd en blijkt er bloed van haar op de mat en aan de versnellingspook te zitten.

Blackout
Pascal heeft een dag en een nacht in de bossen bij Utrecht rondgezworven, de volgende ochtend schrikt hij, naar eigen zeggen, wakker in het bos. Hij volgt een fietspad en komt via de Biltstraat Utrecht binnen. Hij beweert dat hij een blackout heeft en niets meer weet van wat er is gebeurd sinds de avond voor de moord. Hij is toen bij een vriend op bezoek geweest, heeft er een biertje gedronken en moet op weg naar huis zijn gegaan. Vanaf dat moment is hij alle informatie kwijt. Nadat hij in het bos is wakker geschrokken, komt hij tot de ontdekking dat hij de sleutels van zijn kamer niet bij zich heeft. Hoewel het een omweg van hooguit een paarhonderd meter zou zijn om te kijken of er op de Weerdsingel iemand is die even open kan doen en hem wat geld kan lenen, loopt hij rechtstreeks naar het Centraal Station. Zonder een kaartje te kopen stapt hij op de trein naar Amersfoort, vandaar gaat hij lopend naar zijn ouderlijk huis in Leusden om de reservesleutels van zijn kamer op te halen. Volgens hem vertelt zijn vader hem dan dat er een huurster is vermoord en dat hij de hoofdverdachte is.
Stomheid
'Ik was met stomheid geslagen,' zegt hij later voor de rechtbank, maar in werkelijkheid heeft hij zelf aan zijn ouders ongeveer verteld wat er gebeurd is. Later blijkt dat de vader al wist van Nadia's voordat de politie daarvan op de hoogte was, die kennis kan hij alleen van de dader hebben gehoord. Pascal krijgt geld en kleren mee en reist naar Polen. De adressen heeft hij dankzij zijn inschrijving, ondeer valse namen, bij een relatiebemiddelingsbureau. Tijdens de rechtszitting reageert hij vooral op dit punt uiterst geïrriteerd: 'Ik zie niet in waarom dit hier behandeld moet worden, dit heeft helemaal niets met deze zaak te maken.' Hij ontkent de valse namen te hebben gebruikt, ontkent ingeschreven te hebben gestaan en wil niet zeggen hoe hij aan de adressen kwam, maar Poolse vrouwen herkennen hem van foto's.
Schoenen
In november gaat hij even terug naar Nederland. Hij gooit de schoenen die hij droeg tijdens de moord weg als hij bij zijn ouders is, hij krijgt geld, koopt nieuwe schoenen en gaat terug naar Polen. Als de rechter vraagt waarom hij terugging naar Nederland, zegt hij: 'Ik dacht: waar ben ik mee bezig. Ik had gedacht dat in de tussentijd de zaak wel opgelost zou zijn, maar dat bleek niet zo te zijn, ik begreep dat ik serieus in de problemen zat.'
De politie luistert telefoongesprekken van de familie af en daaruit blijkt dat men aardig op de hoogte is.
Zijn moeder zegt: 'Het is allemaal een stuk duidelijker geworden. Hij is klemgereden met de auto.'
Vader zegt: 'Ze is vermoord' en 'Hij zegt dat hij gedronken heeft'.
Moeder zegt: 'Hij zegt dat hij het vreselijk vindt' en: 'Hij zegt dat het hem spijt'.
Van geheugenverlies blijkt niets. Pas op 29 januari 2003 krijgt de politie Pascal te pakken. De familie wil het pand aan de Weerdsingel verkopen. Daarvoor is de handtekening van mede-eigenaar Pascal en een uittreksel uit diens geboortenregister nodig. Op het stadhuis in Gouda worden Pascal en zijn vader ingerekend door een arrestatieteam. Vader Hans beroept zich op zijn verschoningsrecht en wordt na korte tijd vrijgelaten, Pascal beroept zich op zijn zwijgrecht, al doet hij nog wel de suggestie dat hij ontvoerd is door criminelen.
Anton Bussing

In april 2003 neemt het onderzoek een zeer verrassende wending. Bij het Nederlands Forensisch Instituut komt men tot de conclusie dat er met het wapen dat Nadia heeft gedood, in 1995 ook een moord is gepleegd. Verzekeringsagent Anton Bussing (31) zat op 29 november in zijn auto op een rustig plekje in Ede, aan de Horalaan, even de krant te lezen en naar een voetbalwedstrijd te luisteren. Hij had wat tijd over voor hij zijn dochter van de sportschool zou halen. Van korte afstand, door het portierraam, werd hij drie keer in zijn hoofd geschoten. De afgevuurde kogels waren omgebouwde losse flodders: met een loodprop was er scherpe munitie van gemaakt. Net als bij Nadia. In de woning van Pascal werden de knalpatronen van hetzelfde type (dag89) aangetroffen, waarvan enkele op dezelfde manier waren bewerkt. De vader van Pascal had ook zo'n kogel in huis: meegenomen van de Weerdsingel. In de gereedschapskist lagen boortjes die geschikt waren voor deze bewerking, plus een stuk afgezaagde loop van een uzi.
Losse flodder
Voor de rechtbank legde een wapendeskundige van het NFI uit dat het bewerken van losse flodders een goedkope, maar gevaarlijke manier is om aan munitie te komen. In Duitsland zijn de knalpatronen vrij verkrijgbaar. Waarom iemand een loop afzaagt, is niet bekend: het wapen wordt er niet beter of slechter van, hooguit een te verwaarlozen stukje (in dit geval 6,2 centimeter) korter. De uzi was enkele weken voor de moord waarschijnlijk buitgemaakt bij een overval op de wachtpost van de Mauritskazerne in Ede, waar Pascal zelf in dienst is geweest. Pascal ontkende ook Bussing te hebben gekend, maar de rechter vond het opmerkelijk dat zijn ouders stilvielen toen de politie hen de foto van Bussing toonde. Het motief voor de moord was vermoedelijk dat Pascal de uzi en de zelfgemaakte patronen wilde uitproberen.
Agressief
Later reageert zijn moeder 'ongelooflijk fel': "Als hij dit gedaan zou hebben, zou hij in paniek naar ons toe zijn gekomen, dan had ik het wel aan P. gemerkt.' Feit is dat Pascal in de periode na de moord op Bussing erg agressief is: hij schopt zijn zus Yvette met zijn legerkistjes in het gezicht en bij zijn ouders krijgt hij zelfs een straatverbod. Net als Pascal zelf liegt zijn moeder ook: ze ontkent dat ze de politie hierover een brief heeft geschreven, maar er is wel een antwoord op die brief gekomen... Ondanks zijn gruweldaden wil ze van de prins geen kwaad weten. Ze schreef de politie dat Pascal ook slachtoffer is, dat Nadia hem heeft geprovoceerd en dat hij niet tegen haar opkon. Bovendien had Pascal last van een ochtendhumeur en was Nadia op de verkeerde tijd op de verkeerde plek geweest. Als kind was Pascal gepest, vanwege een huidaandoening. In de vierde klas van de basisschool wordt er al geadviseerd een onderzoek naar hem in te stellen: het is een erg vreemde jongen. Zus Yvette zegt, na de moord, in een afgeluisterd telefoongesprek dat ze hem veel eerder hadden moeten laten behandelen.
Toef toef
Pascal F. hoorde levenslang eisen. 'Die vent is gek', was zijn reactie. Pascal had zich systematisch verzet tegen psychiatrisch onderzoek. Zeven weken lang was hij in het Pieter Baan Centrum geobserveerd, maar hij weigerde elke medewerking. Bij temperaturen van 30 graden lag hij ongewassen en gekleed, in steeds dezelfde kleren, onder twee dekens als de psychiater en een psychologe met hem wilden praten. 'Hij trok een reukgordijn om zich heen', concludeerde psychiater Janssen. Van onder de deken kwamen geluiden als 'toef toef' en geneurie. 'Op advies van mijn advocaat', zei Pascal. De rechter vatte de conclusie van de deskundigen kort samen: 'Eigenlijk zeggen ze: die vent is knettergek'. Voor advocaat mr. Willem-Jan Ausma, was aan deze cliënt niet veel eer te behalen. In zijn pleidooi opperde hij de mogelijkheid dat Nadia het slachtoffer is geworden van een wraakactie, mogelijk van haar ex-vriend. Hij vroeg om vrijspraak, maar het werd levenslang.
SLIM OF GEK?
Veel getuigen noemden Pascal F. 'een intelligente jongen', maar zijn gedrag na de dood van Nadia was niet bepaald slim. Als hij de moord op Bussing niet heeft gepleegd, is hij helemaal dom bezig geweest. Hetzelfde wapen is gebruikt, dat staat vast, maar er is geen bewijs dat hij ook de schutter was. Als Pascal had toegegeven dat hij Nadia in een opwelling had vermoord, en aannemelijk zou kunnen maken dat hij de uzi pas na de moord op Bussing in zijn bezit had gekregen, was hij er met een strafeis van 8 jaar vanaf gekomen. In het Pieter Baan Centrum had hij zich dan wel wat volwassener moeten opstellen: vriendelijk weigeren een gesprek aan te gaan is veel effectiever dan het extreme gedrag ('zoiets hebben wij nog nooit eerder meegemaakt') dat hij nu vertoonde en dat volgens de deskundigen wijst op een ernstige persoonlijkheidsstoornis. Omdat er zonder onderzoek niet gemakkelijk tbs kan worden opgelegd en het gevaar voor herhaling hoog wordt ingeschat, eiste de officier van justitie levenslang.
LIEGEN
Ontkennende verdachten liegen wel vaker, maar zo bont als Pascal F. het maakt, is een unicum. Het bewijs dat hij Nadia op 1 oktober 2002 met zijn uzi heeft doodgeschoten is overduidelijk, maar Pascal heeft bedacht dat hij precies voor die twee cruciale dagen aan geheugenverlies leed.
Rechter: Wanneer heeft u Nadia voor het laatst gezien?
Pascal: In september 2002, ik weet het niet precies.
Rechter: Wat heeft u op 1 oktober gedaan?
Pascal: Daar kan ik mij niets van herinneren. Op de avond ervoor was ik bij een vriend geweest, tussen 8 en 9 uur. Van wat er daarna is gebeurd, kan ik mij niets herinneren, tot ik weer tot bewustzijn ben gekomen.
Rechter: Wat is er gebeurd?
Pascal: Ik zou 't niet weten. Er is een moord gepleegd, maar van die dag kan ik me niks herinneren.
Rechter: Is er iets gebeurd waardoor u zich dit niet kunt herinneren?
Pascal: U zult begrijpen dat ik dat niet kan. Mijn volgende herinnering is op 2 oktober, als ik wakker word in bebost gebied. Ik kon de situatie niet plaatsen.
Rechter: In uw appartement wordt een Mauser alarmpistool aangetroffen, een patroonhouder van een uzi, veel munitie. Dat roept een aantal vragen op. Is die munitie van u?
Pascal: Ik heb het nooit eerder gezien en ik wist niet dat het er lag.
Rechter: De auto van Nadia is aangetroffen op het talud van de A27 bij Biltsche Rading. Getuigen belden de politie. Er zaten bloedsporen van Nadia op de handgreep en de matten. Getuigen zagen een lange blanke man, met donkerblond haar. U voldoet aan die beschrijving.
Pascal: Tsja, wat moet ik daarop zeggen.
Rechter: In telefoongesprekken zeggen uw ouders dat u bent klemgereden en dat ze die informatie van u hebben gekregen.
Pascal: Ik neem aan dat het van de politie komt. Ze moesten proberen een verklaring te geven, daar hoef ik verder geen uitspraak over te doen. Als ik hier verklaringen moet gaan geven voor wat jan en alleman gezegd hebben.
Rechter: Heeft u er nooit aan gedacht dat u 't misschien wel gedaan had?
Pascal: Nooit aan gedacht. Zij is met vuurwapengeweld om het leven gebracht, ik heb geen vuurwapen.
Rechter: Door het hele huis ligt er van alles
Pascal: Ik zal toch wel weten wat ik in mijn eigen huis heb?
Rechter: Hoe raak je je geheugen kwijt? Ik ken weinig mensen die hun geheugen kwijtraken zonder dat ze een aanleiding weten.
Pascal: Ik heb het nog niet eerder meegemaakt.
Rechter: Is ooit in uw hoofd opgekomen dat u geschoten heeft?
Pascal: (lacht) Ik zal toch wel weten of ik een wapen in huis heb?
Rechter: Hoe heeft u dit voor zichzelf uitgelegd?
Pascal: Ik vind het een vreemd verhaal. Wat moet ik ervan denken, ik lees dit in het dossier. Ik zal toch wel weten hoe het is achtergelaten?
Rechter: Gelooft u dat het daar door iemand anders is neergelegd?
Pascal: Ik kan er niks over zeggen, ik houd mijn mond maar even.
Rechter: Hoe heeft u het dan achtergelaten en wanneer?
Pascal: Dat is al besproken. Het is niet mogelijk dat de moord is gepleegd met een wapen dat er al lag.
Rechter: Uw moeder heeft een brief aan de politie geschreven dat er helemaal aan wordt voorbijgegaan dat ook u slachtoffer bent, en wel van het gedrag van Nadia van de Ven. Wat bedoelt ze daarmee?
Pascal: Dat zou je aan mijn moeder moeten vragen.
Rechter: Nadia zou u geprovoceerd hebben.
Pascal: Moeder heeft van de politie te horen gekregen dat ik de moord heb gepleegd, zij probeert een verklaring te vinden.
Rechter: Bent u slachtoffer van Nadia van de Ven? Voelt u zichzelf slachtoffer?
Pascal: Er is een meisje vermoord. Ik zit hier vast. Maar ik voel me niet het slachtoffer van Nadia van de Ven.
Rechter: Opvallend is dat uw hele omgeving het er over eens is dat dit speelde, ze zeggen: het gaat helemaal niet goed, hij kan niet tegen haar op. Er werd geprovoceerd, haar gedrag is hem teveel geworden. Uw moeder zei: Nadia en u, dat is water en vuur.
Pascal: Klinkklare onzin. Ik heb Nadia in totaal vijf keer een minuut gesproken.
Rechter: U bent naar Polen gevlucht. Een zekere Peter Jongerius stond via een relatiebemiddelingsbureau ingeschreven op uw adres, met uw geboortedatum.
Pascal: Ik zie niet in waarom dit hier behandeld moet worden, deze persoon heeft helemaal niets met deze zaak te maken.
Rechter: Vanuit Polen waren klachten over iemand die onder zich onder een valse naam had ingeschreven.
Pascal: Wat heeft dat met deze zaak te maken?
Rechter: Lagen die papieren al in uw huis toen u verdween?
Pascal: Het komt me niet bekend voor.
Rechter: Er zijn allerlei adressen en brieven van en aan Poolse vrouwen gevonden. Daar is de politie mee gaan praten. Ze noemden de naam Jaco Kommarovski.
Pascal: Ik heb er nooit ingeschreven gestaan.
Rechter: Kunt u ons iets vertellen over Peter Jongerius?
Pascal: Ik zie de noodzaak niet hierover een uitspraak te doen. Ik ben niet Peter Jongerius, ik heb me nooit voor hem uitgegeven.
Rechter: Pascal Hagar, Pascal Jacob... Waar komt Peter Jongerius vandaan?
Pascal: Het is een bekende geweest. Ik zie niet in wat dat met deze moordzaak te maken heeft, ik doe er geen uitspraak over.
Rechter: Dorota Novak zegt: "Dit is Peter Jongerius". Zij herkende u van foto's.
Pascal: Dit heeft nergens wat mee te maken
De rechter vertelt dat er in het appartement van Pascal een rugzak is aangetroffen met zijn naam erin gegrift. Daarin zat de patroonhouder van de uzi waarmee Nadia is doodgeschoten en in 1995 Anton Bussing in Ede. In zijn gereedschapskist lag de afgezaagde loop van de uzi en er werden omgebouwde losse flodders gevonden: precies dezelfde als waarmee Nadia en Anton Bussing waren vermoord.
Rechter: U heeft wel iets uit te leggen, over de munitie in uw huis, en dat afgezaagde loopje. Is dat zomaar de deur in gewandeld? Dan hebben we meneer F., die zich precies in die periode niets herinnert. De enige missing link is uw zwarte vlek.
Pascal: Ik kan alleen zeggen dat ik er niks mee te maken heb.
Rechter: Als het waar is wat u zegt, heeft u een medisch probleem. Iemand die twee dagen van de wereld is, dat moet onderzocht worden. U heeft alle hulp aangeboden gekregen, maar dat heeft u geweigerd. Dat kan ik niet volgen. Twee dagen van de wereld... Dat komt eigenlijk wel goed uit. Hebt u geen angst dat u in die periode iemand vermoord heeft?
Pascal: Als er zaken in mijn huis worden gevonden die niet van mij zijn…
Rechter: U bent niet geïnteresseerd in het zwarte gat?
Pascal: Het onderzoek ging om de psychische gesteldheid van de dader, en dat ben ik niet.
Rechter: U wéét niet dat u 't niet gedaan heeft, want u weet niets meer.
De officier van justitie eist levenslange gevangenisstraf tegen Pascal.
Een recente reportage, over de moeder van Nadia (Minke van de Ven) staat hier
|