Robert Long zou op 1 april 2003 geopereerd worden aan een nek-hernia en stopte daarom voortijdig met zijn theaterprogramma 'Brand!' In Apeldoorn bezocht ik kort daarvoor een van de laatste optredens, waarbij niet zozeer de kwaliteit van het programma opviel als wel de aard van de bezoekers: het leek of alle bejaardenhuizen van Apeldoorn en omgeving waren uitgelopen, de gemiddelde leeftijd oogde ruimschoots boven de zestig. 'Wat zegt ie nou?' mopperde een oude dame met kruk telkens, als ze 't even niet goed kon volgen. Een verslag uit 2003.

Zelf is hij ook al niet meer zo piep: op 23 oktober wordt hij 60. Normaal gesproken is hem dat niet aan te zien, maar door de nek-hernia loopt hij er de laatste tijd wel wat ongelukkig bij. Aan de kwaliteit van de voorstelling 'Brand!' doet dat geen afbreuk: het past bij het thema waarin de vergankelijkheid van het leven, liefde en dan vooral de onmogelijkheid om die vast te houden, en de naderende dood indringend worden bezongen. Muzikaal optimaal begeleid met vooral prachtige mandoline-muziek van Benny Ludemann. Wat ook zeer te prijzen valt: Robert Long grijpt niet terug op oude successen en hits. Veel artiesten van zijn leeftijd zijn gedwongen voor de zoveel-duizendste keer hun repertoire van 30 of 40 jaar geleden af te draaien: Rob de Nijs komt nooit meer van zijn Malle Babbe af en Boudewijn de Groot durft het Land van Maas en Waal niet af te stoten. Robert Long doet het zonder één echte hit. Een paar bij trouwe fans bekende nummers van een paar jaar geleden, maar niets van 'Vroeger of Later', de elpee waar hij in 1974 mee doorbrak als Nederlandstalig zanger, of latere hits ('Iedereen doet het' en 'Vanmorgen vloog ze nog'). Robert Long was de eerste die in Nederland de homoseksuele liefde bezong in liedjes die bij een groot publiek aansloegen.

Leernichten

Maar wie in Apeldoorn leernichten had verwacht, kwam wel héél bedrogen uit: het publiek bestond voornamelijk uit oudere echtparen, van veertigers tot ruim in de 70. Misschien niet eens zó verwonderlijk: de meeste zijn meegegroeid met Robert Long. Eind jaren 60 had hij met Unit Gloria al zijn eerste hits: 'Our Father', 'The leader' en 'The last seven days'. Maar het blijft verbazingwekkend, opa's en oma's die moeizaam de trappen van het theater opstrompelen voor een 'rebel' als Long. Of kennen ze hem alleen van het radioprogramma op zondagmorgen, op radio 2, als opvolger van Willem Duys en verwachten ze een licht-klassiek programma? In één liedje komt zijn oude scherpte indringend terug: 'Nooit verteld', over een vrouw die als kind seksueel misbruikt is door haar vader. In de aankondiging van het lied vertelt Robert Long dat hij duizenden brieven van fans krijgt, over de meest uiteenlopende dingen.  Er is maar één categorie waarvan hij vindt dat het er veel te veel zijn: over incest. Al duurt het wel even voor alle bezoekers doorkrijgen waar het over gaat. Als hij zingt over 'die tong' vraagt de bejaardste en al wat dove fan op de tribune: 'Wat zegt-ie nou?'

De theatertournee zou tot 28 mei duren. De voorstellingen die vervallen worden in 2004 afgewerkt.